Ðề tài: Tìm hiểu "cái ác" có tử đâu ??? =,="

Tweet

Nhân chi sơ tính bản thiện hay bản ác ?

Không riêng gì người Việt Nam, con người nói chung từ xưa tới nay vẫn đối xử ác với nhau. Con người không yêu thích đồng loại, còn ghét nhau thậm tệ nữa là khác. Đệ Nhị Thế Chiến bùng nổ vì mộng bá chủ châu Âu của Đức Quốc Xã, vì mộng Đại Đông Á của Nhật. Con người đẻ ra những chủ thuyết để tìm cách sát phạt lẫn nhau. Lịch sử nhân loại chỉ toàn là chiến tranh.

Ai gây nên chiến tranh ? Ai là kẻ ác ? Tại sao cái ác tiềm ẩn trong mỗi người chúng ta ? Cho đến nay, cái ác vẫn luôn được khuyến khích và xã hội xem nó gần như là một giá trị.

Thế nào là ác ?

Descartes nói con người ưa chuộng những điều tốt và chán ghét những điều xấu, và chúng ta có cảm giác «thoải mái trong lòng» làm điều thiện và cảm giác hối hận làm điều ác. Theo ông, con người vì có khả năng hiểu biết nên nhận biết ranh giới giữa thiện và ác. Làm sao con người phân biệt được thiện và ác vì chính con người là tác nhân ? Vấn đề được đặt ra con người bẩm sinh mang bản chất là thiện hay là ác.

Có hai luồng tư tưởng triết tranh cãi về vấn đề này. Platon và Jean Jacques Rousseau theo trường phái "nhân chi sơ tính bản thiện". Họ cho rằng con người sinh ra không hung ác, chính xã hội đã băng hoại con người và làm cho con người trở nên xấu xa. Trái lại, theo trường phái bi quan, tiêu biểu là Thomas Hobbes và Friedrich Nietzche, con người vốn mang trong người bản chất ác. Giữa hai luồng tư tưởng này, chúng ta có ý niệm "hệ thống dục vọng", theo đó con người hành động theo tình yêu và hận thù. Ông Sigmund Freud đã trình bày về động thúc sinh tồn và động thúc hủy diệt (pulsions de vie et pulsions de mort). Động thúc là những hành động tức thì không suy nghĩ do bản năng thúc giục.

Đó là về tư tưởng, còn trên thức tế, chúng ta thấy sự ác vượt lên trên không gian và thời gian. Nó không có tuổi và cũng không có biên giới. Không có nơi nào không có sự hiện diện của nó, từ Tây sang Đông, từ Bắc xuống Nam. Tổ tiến chúng ta có hung bạo hơn chúng ta ngày nay không ? Những cuộc chiến làm rung chuyển thế giới trong thiên niên kỷ vừa qua, đặc biệt là hai cuộc Đại Chiến Thế Giới và những cuộc chiến lẻ tẻ khắp nơi trên thế giới, chứng minh là con người nghiêng nhiều về "bản năng" hung dữ và tàn ác. Con người trước đây tỏ ra hung dữ là vì thiếu thốn không đủ ăn. Nhưng ngày nay có lẽ vì dư thừa nên con người mới sinh ra ác độc. Trong một xã hội thiên về vật chất như xã hội ngày nay, con người thèm khát được giàu có, sự hung ác được xem là một dụng cụ để chiếm đoạt tài sản kẻ khác. Lịch sử đầy dãy những kẻ hung ác : Thành Cát Tư Hãn, Nero, Ivan Bạo Chúa, Hitler, Staline, Milosevic... Những chuyện cổ tích kể cho trẻ con cũng đầy những kẻ gian xảo trá và những phù thuỷ ác độc.

Có lẽ chính vì con người khác thú vật ở lý trí và tự do mà con người có khả năng gây tác hại cho kẻ khác. Theo Hegel, con người có khả năng làm và cũng có khả năng từ chối làm bất cứ việc gì. Do dó con người có khả năng làm điều ác cũng như không làm điều ác. Con người cũng có khả năng hại chính bản thân mình.
Triết gia Nietzsche đặt vấn đề: «Trong trường hợp nào con người đã sáng chế những phán đoán về thiện và ác ?». Trước đây, những kẻ có thế lực tự xem mình là những người tốt, tốt vì họ nghĩ họ tạo nên lợi ích, và đám đông quần chúng, đám nông nô là những bọn xấu. Nhưng rồi Do Thái giáo và Ky Tô giáo đã thay đỏi hẳn cách nhìn này xem những người khốn cùng và những người nghèo là những người tốt duy nhất.

Ý niệm về tính ác thay đổi tuỳ theo văn hóa và tùy theo thời gian. Theo ông Norbert Elias, vào thế kỷ thứ 16 tại Paris, người dân có thói quen đốt sống những con mèo vào ngày lễ Saint Jean, họ vui sướng nhảy múa nhìn những con mèo gào thét đau đớn.

Một ví dụ khác: đối với một số bộ tộc "sơ khai", việc giết cha mẹ già để tránh cho họ không bị nhục nhằn vì tuổi già là một chuyện bình thường và đáng khen. Nhưng việc này trong xã hội ngày nay có thể đưa chúng ta ra toà vì tội sát nhân.

Tất cả những điều này cho ta thấy không có sự ác tuyệt đối. Sự ác đeo đuổi con người từ khi nhân loại xuất hiện. Tại sao con người trở nên ác ? Có thể nào có một bản chất ác hay tính ác ? Đây có phải là một "nét văn hóa", do xã hội và gia đình tạo nên ? Điều gì tạo nên cái bản tính ác này ? Điều gì đã thúc đẩy con người làm ác ? Họ có phải là người nữa hay không ? Và làm thế nào để nhận diện kẻ ác ? Việc nhận diện không dễ như chúng ta tưởng, vì cái ác khởi sự từ lúc nào và ta dùng phương thức nào để thấy lúc nào nó bắt đầu.

Nguồn gốc của sự dữ

Các nhà phân tâm học dùng danh từ "đặc tính" để chỉ tính tình của một cá nhân. Đặc tính của một cá nhân do đâu mà có?

Theo Kant, con người bẩm sinh đã độc ác và sự dữ đã tiềm tàng nơi bản năng sâu kín và sơ khai vì nó nằm trong bản chất sinh lý của con người.

Theo Freud, sự ác là điều tồi bại tuyệt đối, tiềm ẩn nơi bản chất con người, đó là một nét khổng thể tẩy xoá. Con người tìm cách thoả mãn nhu cầu hành hung đối với đồng loại, khai thác công sức của kẻ khác mà không đền bù, thoả mãn sinh lý không có sự đồng tình, chiếm hữu tài sản của kẻ khác, tìm cách hạ nhục, gây nên những khổ đau, thậm chí tra tấn và thẳng tay giết đồng loại. Đây là tất cả những hình thái của sự ác mà con người có thể làm được. Để giải thích tính ác của nhân loại, Thiên Chúa giáo cho rằng Thượng Đế, để trừng phạt tội lỗi của ông A-dong và bà E-và đã ăn trái cấm, đã khiến con người trở thành nhơ bẩn ; con người có phần lý trí và phần tốt nơi bản thân, nhưng kèm theo đó con người cũng có phần tối tăm, phần ác trong bản thân. Do đó mới có bí tích "thánh tẩy" để rửa đứa bé khỏi "tội tổ tông", đã nhiễm từ thời ông A-dong.

Theo Voltaire, trong quyển Dictionnaire philosophique (Từ điển triết học): "Con người sinh ra không ác; con người trở nên ác giống như người bị nhiễm bệnh". Có người cho rằng con người có những hành động ác, nhưng không phải vì vậy mà bản thân đương sự ác. Tương tự, một người ăn cắp không phải là một tên trộm, người gây nên án mạng không hẳn là một tên sát nhân.

Khoa học nói gì về vấn đề này ? Con người có thể nào có một "nhiễm sắc thể bạo lực" để chứng minh vì nó mà con người trở nên hung ác. Một chuyên gia Ý về án mạng, vào cuối thế kỷ thứ 19, Cesare Lombroso, đã chủ xướng lý thuyết này cho rằng có những kẻ sinh ra để làm sát nhân. Nhưng thời nay giả thuyết này chẳng một ai chấp nhận cả. Nhà văn Primo Levi, một nhân chứng Do Thái sống sót thoát khỏi trại giam Auschwitz, đoan quyết "những đảng viên Quốc Xã Đức không phải là những tay đao phủ thủ bẩm sinh, không phải là những con quái vật, họ là những người bình thường". Và chúng ta đặt câu hỏi : tại sao một người bình thường lại trở thành một con quái vật. Ông Levi cho rằng là vì con người này thiếu hiểu biết.

Những tranh luận về nguồn gốc của sự dữ rất là phức tạp. Khi các chuyên gia khám phá nguồn gốc của bệnh Mông-gôn (bệnh chứng Down) là do nhiễm sắc thể 21 rối loạn đã gây nên, người ta liên tưởng ngay đến trường hợp một nhiễm sắc thể nào khác bị rối loạn tạo nên một kẻ sát nhân bẩm sinh. Nhưng hiện nay người ta thấy rõ những hành động hung dữ hay bạo loạn liên quan đến những mắc cảm thiếu thốn và mặc cảm tự ti hơn là liên quan đến vóc dáng thể xác và bệnh lý của con người. Cho đến nay, khoa học vẫn chưa tìm ra được những dữ kiện chính xác để xác quyết tính ác là do bẩm sinh.

Phân loại kẻ dữ

Ngoại trừ những người điên và bệnh hoạn, người ta có thể phân loại những thành phần dữ trong xã hội con người như sau:

1. Những kẻ thỉnh thoảng dữ, lâu lâu mới lên cơn dữ vì một sự xúc động nào đó. Khi những động cơ làm nảy sinh sự dữ biến mất, cá nhân này cũng lấy lại tính tình bình thường của mình. Tuy nhiên nếu sự dữ được lập lại nhiều lần, nó có thể trở thành phong cách của kẻ dữ.

2. Những kẻ dữ vì dại dột, vì sợ hãi. Hành động của con người đôi khi chỉ nhằm thỏa mãn một nhu cầu tiêu khiển. Những trò tiêu khiển phần lớn mang tính cách phá bĩnh, khiến cho kẻ khác đau khổ, giống như anh hề trong gánh xiệc rút ghế hay ngáng chân cho bạn của mình vấp ngã để cho mọi người cười thỏa thích, cười lên sự đau khổ của người khác. Con người cũng có thể trở thành dữ vì sợ người khác. Sự dữ là một lá chắn để tự bảo vệ, đây là phương cách duy nhất để không bị đối phương đàn áp. Theo Sartre, kẻ dữ là một người cần thấy kẻ khác đau khổ để bản thân cảm thấy hiện hữu.

3. Kẻ dữ vì lòng vị tha. Tục ngữ Việt Nam có câu : "Yêu cho roi cho vọt, ghét cho ngọt cho bùi". Bố mẹ trừng phạt con cái thường nói như vậy. Họ đánh là vì tương lai của con cái. Họ nghĩ rằng cần phải đánh đập để đứa con trở nên con người cương quyết. Đối với họ, đây là một bổn phận. Phân tâm học ngày nay cho ta thấy phương pháp này chỉ giúp cho người đánh thỏa mãn hung tính của mình, nó khiến cho nạn nhân sau này cũng trở thành kẻ dữ.

4. Dữ vì bàng quang thụ động. Luật pháp ngày nay đã ghi sự kiện "không trợ giúp những người bị nguy hiểm" trong danh sách những tội danh. Những ai thụ động trước những hành động hung ác và không ngăn cản đương nhiên trở thành kẻ đồng lõa của kẻ ác. Con người trở thành dữ vì không muốn tạo thêm kẻ thù hoặc trở nên nạn nhân vô cớ. Đôi lúc con người trở nên hung ác để được chấp nhận vào trong một nhóm.

5. Dữ để phòng thân. Có người vì sợ trở thành nạn nhân của sự dữ, nên tự biến mình thành kẻ dữ. Sự dữ là một phương thức để loại trừ kẻ khác, để ngăn chặn những thiệt hại trong tương lai của bản thân.

6. Ác đối với xúc vật. Đối với trẻ con, đây là một trò chơi để tiêu khiển. Chúng ngắt cánh ruồi để ruồi chỉ biết bò, chúng lấy que tăm thọc vào đuôi chuồn chuồn, chúng bứt ăng ten của kiến để kiến cắn nhau, chúng bứt đầu dế để kích thích dế nhà. Người lớn thích chọi gà, gắn cựa sắt thật bén để triệt hạ mau chóng đối thủ. Con người cho rằng đó là xúc vật nên ta có quyền hành hạ.

7. Những hung thần tuyệt đối: Trong danh sach này, quỷ Sa Tăng đứng đầu. Quỷ là một nhân vật mà mọi người đều biết. Hình ảnh con quỷ là để hù dọa trẻ nít. Tất cả sự dữ hiện thân nơi quỷ. Nhân vật này cám dỗ, dẫn khiến, lừa đảo, nối láo. Để đạt cho kỳ được mục đích của mình, nhân vật này không từ bất cứ phương tiện nào. Con người thường lấy quỷ để quy kết mọi tội lỗi sẫu xa của mình. Trong lịch sử đã có những bạo chúa như Néron đốt thành phố La Mã, đại đế Constantin nhận nước bà vợ cho đến chết. Trong quyển Tôi Phải Sống, linh mục Nguyễn Hữu Lễ đã nhắc nhở đến hung thủ Bùi Đình Thi, người đã giết ông Đặng Văn Tiếp và ông Lâm Thành Văn. Linh mục vẫn không hiểu lý do tại sao hung thủ lại muốn giết ông vì linh mục chẳng có ân oán gì với đương sự cả.

8. Kẻ ác đau khổ. Đây là mẫu người mặc cảm tự ti và cảm thấy mình thua kém người khác và muốn trả thù xã hội. Nỗi đau đớn của kẻ khác chính là lối thoát cho nỗi đau của đương sự.

Nói tóm lại, sau đây là những nét đặc thù của kẻ dữ:
- Kẻ dữ không có tinh thần công bằng, y không chịu chia sẻ, y là một tên ích kỷ.
- Kẻ dữ có đâu óc mị nhân, y giả vờ thương sót người khác nhưng trên thực tế y chỉ biết có quyền lợi của riêng mình.
- Kẻ dữ là một người thích khiến dẫn người khác.
- Kẻ dữ thích chế ngự người khác.
- Kẻ dữ vô cảm trước nỗi đau của người khác, hơn nữa y muốn khai thác nỗi đau.
- Kẻ dữ thích làm điều ác.
- Kẻ dữ không cảm thấy mình ác, tại vì y không còn ý niệm thiện và ác.
- Kẻ dữ không nhằm vào một đối tượng nhất định, mọi người có thể là nạn nhân của y.

Trong tất cả mọi trường hợp, hành động ác luôn luôn là một hành động có ý thức và hung thủ cố ý làm việc này để gây tổn hại cho người khác.

Con đường đi tới hành động ác

Tiến trình đi đến hành động ác gồm có ba giai đoạn:

1. Khích động : một tình huống khó chịu.

2. Ảnh hưởng : phát sinh cảm tính tức giận, ghen ghét, thù hận, báo thù.

3. Giải pháp : thăng hóa, lựa chọn một vật yêu thích khác, hoặc trở nên ác đối với bản thân, có những hành động hung dữ đối với bản thân giống như tự quyên sinh ; hoặc ác đối với người khác dùng những lời lẽ hoặc những hành động hung dữ nhắm vào kẻ khác.

Như vậy chúng ta thấy một chuỗi dài những cảm xúc dẫn đến hành động ác độc.

- Cảm giác hận thù buộc con người phải báo thù để rửa nhục và khiến con người trở nên ác.
- Lòng ghen tuông và đố kị cũng là nguyên nhân của nhiều tội ác. Thánh Kinh của Thiên Chúa giáo đã mô tả sự ray rứt lương tâm của Cain sau khi giết em của mình là Abel chỉ vì ghen tuông, nghĩ mình không được cha mẹ yêu thương bằng người em, tình yêu không được san sẻ đồng đều.

- Lòng thèm muốn là một động cơ của sự ác, vì nó thúc đẩy con người chiếm hữu những gì không phải của mình. Con người thèm khát hạnh phúc và cái đẹp mà mình không có.

Sự sợ hãi cũng có thể thúc đẩy con người trở thành ác. Vì cảm thấy mình yếu đuối nên con người ra tay trước.

- Bệnh tật cũng là một yếu tố gây nên sự dữ. Thường những người lớn tuổi bị nhiễm căn bệnh này vì họ đau khổ quá nhiều : họ truất quyền thừa kế con cái và nói xấu đứa này đứa nọ mặc dù là những người con này không làm gì nên tội.

- Câu tục ngữ "bần cùng sinh đạo tặc" nhắc nhở cho ta biết tình trạng nghèo khó khiến cho con người trở thành những tên trộm cướp, trở thành ác.

Sự chung chạ (promiscuity) hỗn độn là một yếu tố khiến cho con người trở nên dữ tợn. Các chuyên gia nghiên cứu sinh vật học gọi đây là "hiệu ứng nhóm"(effet de groupe). Vì con người ưa chuộng sở hữu nên nhiều chuyện xích mích đã nảy sinh ra. Có những cá nhân muốn chiếm hữu không gian cho bản thân mình mỗi lúc mỗi nhiều hơn. Sự dữ tợn của con người tỷ lệ thuận với mật độ dân số và con người chịu đựng kẻ khác trong một chừng mực náo đó thôi. Và từ đó nảy sinh một ý niệm nguy hiểm mà Đức Quốc Xã đã từng theo đuổi đó là "không gian sinh tồn" (Lebenraum) để lấy cớ tiêu diệt người Do-thái thời Đệ Nhị Thế Chiến.

Gustave Le Bon (1895) trong quyển Psychologie des Foules (Tâm lý đám đông) cho rằng cá nhân hoà tan trong đám đông mất hết lý trí, không còn tự chủ và có những hành động hung ác. Một khi trở về vị trị đơn độc, những cá nhân này không thể ngờ mình lại có thể có những hành động ác đến như vậy. Điều này giải thích tại sao đã xảy ra những cuộc đấu tố ghê rợn trong công cuộc "Cải Cách Ruộng Đất" và những cảnh tập thể hùa nhau, lên cơn điên sát phạt những kẻ vô tội.


Làm thế nào để chữa tính ác ?

Để phần nào giảm thiếu sự ác, các nhà giáo dục đề nghị cha mẹ phải dạy dỗ con cái biết sống tinh thần xã hội không vị kỷ. Các bậc cha mẹ phải tránh những câu nói làm tổn thương, hạ nhục hay châm chọc con cái của mình. Để chữa tính ác, các nhà phân tâm học đề nghị phải khơi dậy lương tâm. Kẻ ác biết rõ việc mình làm và phải cho kẻ ác cắn rứt lương tâm về việc làm này : có như vậy mới mong cởi bỏ tính ác nơi con người này.

Trong một xã hội bị lôi cuốn theo những giá trị vật chất, con người cần đề cao những giá trị của lòng hảo tâm để kháng cự lại tính hung dữ, vì xét cho cùng tính hung dữ là vũ khí của kẻ yếu. Chính vì vậy xã hội cần xiểng dương lẽ công bằng và tình liên đới. Không Tử đã từng nói : "Kỷ sở bất dục, vật thi ư nhân" (cái mình không muốn, chớ làm cho người). Nhưng thực thi tinh thần vị tha không phải là một chuyện dễ.

Victor Hugo trong quyển Les Misérables (Những kẻ khốn cùng) đã khéo lột tả sự cấu xé giữa thiện va ác trong lương tâm của nhân vật Jean Valjean. Được vị giám mục ở Digne thương tình cho tá túc, Jean Valjean đã đánh cắp những quý vật bằng bạc của nhà thờ và bỏ trốn. Anh bị nhân viên công lực bắt lại và điệu về để chịu tội với vị giám mục. Nhưng anh không ngờ vị giám mục xác nhận đã tặng những món vật này cho anh và anh được tha.

Lương tâm của Jean Valjean lúc đó bị dằn vặt giữa "sự dữ của bản thân với lòng thương người của người này". Anh tự nhủ "nếu từ nay mình không là con người tốt nhất, mình sẽ là con người tồi bại nhất... Nếu muốn trở thành tốt, mình phải là thiên thần, nếu mình muốn trở thành kẻ dữ mình phải trở thành quái vật". Việc gặp gỡ cô bé Cosette đã hoàn toàn biến đổi anh ta. Kể từ đó, anh thấy con người cũng có khía cạnh "tốt và công bằng", nhưng vẫn không quên là dã tâm còn tiềm ẩn trong con người.

Hoà giải để trả lại công lý

Người Việt đã phơi bày hết tính ác của mình trong cuộc chiến huynh đệ tương tàn kéo dài trên 30 năm và cho đến nay cuộc chiến vẫn còn âm ỷ trong não trạng của một số cấp lãnh đạo của chính quyền Việt Nam hiện nay. Những hậu quả đau buồn của cuộc chiến sẽ kéo dài vô tận, vì vậy, trên bình diện một quốc gia, hoà giải là một điều cần thiết. Vết thương này sẽ chẳng bao giờ lành nếu chúng ta không biết hoà giải. Chúng ta hoà giải để cùng nhau nhìn nhận những sai lầm của quá khứ. Hoà giải để tha thứ cho nhau. Hoà giải để trả lại công lý cho tất cả những ai đã bị oan uổng giết hại trong cơn điên của chủ nghĩa cộng sản, để phục hồi lại danh dự cho những người đã chết oan, để đền bù lại cho tất cả những gia đình nạn nhân của sự tàn ác. Hoà giải để tìm lại tình anh em, không đối xử với nhau như những kẻ thù không đội trời chung. Hoà giải để xóa bỏ chính sách phân biệt đối xứ mà chính quyền cộng sản Việt Nam hiện nay vẫn duy trì. Đoàn kết dân tộc thực sự chỉ được thực hiện sau khi chúng ta hoà giải với nhau. Hoà giải để cho nước Việt Nam tìm lại được tình anh em đã mất, cùng nhau xây dựng lại đất nước và thực sự ngửng đầu hãnh diện với thế giới.

Nguyễn Gia Thưởng

View more random threads same category:

• Toán học dưới cái nhìn triết học
• [ Gallery ] Zero [ From Megaman Series and...
• 10 nhân vật ma quái đáng sợ nhất
• Thực hư chuyện ‘rùa thần’ tại chùa Kim Liên
• Ai vào vai Sherlock Holmes ấn tượng nhất?
• các cao thủ phá khóa cho em hỏi loại khóa...
• Tết trung thu vui vẻ nha mọi người
• 1h trinh thám của tôi
• Các cách tự tử toàn tập ^^~(hướng dẫn cụ thể...
• Nữ sinh 'hỗn chiến' gia tăng