Khoa học pháp y: giúp ích gì cho các vụ án?

LTS: Nhân vụ án bắn tỉa quanh khu vực thủ đô Hoa-Kỳ, TIME đã tìm hiểu về hoạt động của các chuyên gia pháp y – những người ngồi trong phòng thí nghiệm khám xét những manh mối thu được từ nơi xẩy ra án mạng. Một mảnh đạn, một dấu chân, hay dấu tay, hay một mẫu DNA sẽ giúp các chuyên gia pháp y phát hiện thêm nhiều manh mối khác, giúp ích cho cuộc truy lùng hung thủ.

Với sự phát triển của kỹ thuật hiện đại, ngành pháp y đang đóng góp rất nhiều cho cảnh sát để phá các vụ án bí ẩn.

Công việc của các chuyên gia pháp y trên thực tế rất khác xa với những gì trình chiếu trong những phim tập hình sự trên truyền hình. Bởi công việc của họ vô cùng phức tạp, nhiều khi mất hàng tháng mới thu được kết quả, chứ không phải giải quyết một cách nhanh gọn như trong các phim tập hình sự.

Để hiểu thêm phần nào về ngành pháp y, cũng như sự khác biệt giữa các việc làm của các chuyên gia pháp y trong thực tế, xin mời quý độc giả theo dõi bài lược dịch dưới đây.

Công việc của anh Dandridge

Đối với những cặp mắt không được huấn luyện, một đầu mối nhỏ có thể vô giá trị, nhưng đối với các chuyên gia pháp y trong phòng thí nghiệm của Văn Phòng Thuốc Lá, Rượu và Vũ Khí ở Rockville, thuộc tiểu bang Maryland, một mẫu đạn có thể giúp họ khám phá ra điều bí ẩn của tên xạ thủ bắn tỉa.

Giống như những viên đạn khác, mảnh đạn này đã được cẩn thận mang vào phòng thí nghiệm và giao cho Walter Dandridge, chuyên gia pháp y làm việc trong phòng thí nghiệm.

Sử dụng một chất sáp dính, Dandridge đính chặt mẫu đạn vào cái que mỏng, và đặt kế bên một trong những viên đạn mà tên bắn tỉa đã sử dụng, bên thiết bị rọi lớn hình ảnh. Kế tiếp, Dandridge quay những mảnh đạn theo một vòng tròn rồi quay tới, quay lui. Và những hình ảnh xuất hiện trên máy computer. Sau một hồi nghiên cứu, Dandridge rời khỏi chiếc bàn thí nghiệm. Sẽ một vài tiếng đồng hồ để trưởng ban phòng thí nghiệm là Timothy J. Curtis đưa ra kết luận về kết quả tìm thấy. Nhưng qua khám xét sơ khởi, Dandridge có thể biết rằng những viên đạn này giống nhau. Như vậy tên sát nhân bắn tỉa lại tiếp tục ra tay giết người.

Với kỹ thuật hiện đại trên, nhân viên điều tra có thể dựa vào các kết quả mà các chuyên gia pháp y tìm thấy về các viên đạn để khám phá ra nhiều manh mối khác, chẳng hạn như dấu tay hay DNA của tên sát nhân bắn tỉa.


Sơ lược quá trình điều tra

Quá trình thu thập những đầu mối sẽ đóng góp vào việc tra của các thám tử và nhân viên cảnh sát. Chính những đầu mối nhỏ như vậy có thể dẫn các nhân viên điều tra thẳng đến thủ phạm của vụ án.

Dưới đây là cách thức làm việc để thu thập các manh mối của các nhà điều tra.

1/- Các đội điều tra:

- Khi có một vụ án xẩy ra, các nhân viên cảnh sát mặc đồng phục sẽ có mặt để bảo vệ nguyên hiện trường, nhắm ngăn cản các dấu vết bị xóa đi.

- Kế tiếp, các chuyên viên y tế cứu khẩn (EMT) có mặt tại nơi gây án để chữa trị và cứu sống nạn nhân nếu như nạn nhân có cơ hội sống sót. Còn nếu nạn nhân đã chết, chuyên viên khám thi sẽ đến để thu lấy xác của nạn nhân đem về điều tra.

- Bất cứ một vụ án nào toán điều tra hiện trường được gọi là CSI, gồm 1 đến 5 toán viên, sẽ có mặt ở địa điểm vụ án. Công việc của họ là tìm kiếm, thu thập các đầu mối có thể làm bằng chứng sau này và thu thập các tài liệu mà họ nhìn thấy bằng cách chụp hình, hay vẽ phác họa nơi gây án, ghi chú những điều cần thiết.

- Phụ thuộc vào vụ án, nhân viên cảnh sát được huấn luyện về điều tra án mạng hay các thám tử sẽ bắt tay điều tra. Các thám tử sẽ không bước vào nơi gây án ngay lập tức như trên các phim tập hình sự, mà đợi cho đến khi đội CSI đã thu thập đầy đủ các bằng chứng, họ mới bước vào hiện trường.

- Ngoài ra còn có nhân viên điều tra những cái chết bất thường hoạt động độc lập. Nhiệm vụ của nhân viên này là khám xét nơi xẩy ra vụ án, chụp hình, ghi chú những sự việc quan trọng, lấy thi thể nạn nhân để giảo nghiệm xác.

2/- Đầu mối:

- Dấu tay: Những dấu tay được in xuống đồ đạc ở hiện trường rất có giá trị. Nhưng nếu những dấu tay này dính dầu hay mồ hôi, các nhà điều tra sẽ khó tìm thấy. Tuy nhiên, nhân viên điều tra sẽ sử dụng phấn, chất hóa học, tia laser và ánh sáng để in các dấu tay này. Cách thức cũ và đơn giản để khám phá dấu tay là sử dụng superglue.

- Vết máu: Các chuyên gia sẽ sử dụng DNA để xác định dấu tay ấy là của nạn nhân hay hung thủ bỏ lại nơi xẩy ra vụ án. Các nhân viên điều tra cũng sẽ chú trọng đến việc dấu máu xuất hiện như thế nào: chỉ là một vài giọt hay bắn tung tóe, hoặc chảy tràn lan. Hình của giọt máu cũng cho biết giọt máu đã rơi từ cao độ nào xuống đất.

- Mỗi khẩu súng sẽ ghi dấu lên viên đạn khi nó được bắn ra. So sánh hai viên đạn, các chuyên gia pháp y có thể quyết định hai viên đạn có cùng bắn ra từ một khẩu súng hay không.

- Dấu giầy ở trong vũng máu, trong đám bụi, hoặc trong bùn đều được thu thập. Những dấu vết đất cát dính trong dấu giầy có thể tiết lộ nơi sống của hung phạm.

- Giọng nói: giống như DNA, hay dấu tay, giọng nói là đầu mối căn bản mà các nhà điều tra sẽ thu thập. Những biểu đồ được lập ra từ một giọng nói đặc biệt sẽ khiến các nhà điều tra truy tầm được nghi phạm.

- Chữ viết: Chữ viết của mỗi người đều khác nhau. Các nhân viên điều tra khi lấy các mẫu giấy có chữ viết sẽ so sánh những mẫu chữ viết để tìm kiếm nghi phạm. Sử dụng một loại thiết bị quang phổ hồng ngoại, các chuyên gia pháp y còn có thể xác định được chữ viết đã được sử dụng loại mực nào.

3/- Đầu mối trên thi thể nạn nhân:

Đây là công việc của chuyên viên khám thi để tìm ra:

- Nguyên nhân nạn nhân bị chết: Các chuyên viên khám thi sẽ nghiên cứu các vết thương, chẳng hạn như đo xem độ sâu của con dao đâm chết nạn nhân là bao nhiêu, hay có thể khám xét cú đánh vào đầu để quyết định hung thủ đã sử dụng hung khí nào. Những bằng chứng khác như viên đạn cũng có thể được thu thập từ thi thể nạn nhân. Các chuyên viên khám thi có thể tìm kiếm các bằng chứng khác ma túy, thuốc men, rượu hay thuốc độc đã giết chết nạn nhân.

- Cách thức nạn nhân bị chết: có bốn cách thức: tự tử, bị giết, chết tự nhiên hay do tai nạn. Thường cách thức nạn nhân bị chết có thể tìm thấy rất rõ ràng. Nhưng trong nhiều vụ án giết người, hung thủ có thể ngụy trang là nạn nhân chết vì tự tử, bắt buộc các chuyên viên khám thi phải xem xét kỹ hơn.

- Thời gian nạn nhân chết: Các chuyên viên khám thi sẽ phải tìm ra nạn nhân chết vào lúc nào. Nhiệt độ thi thể của nạn nhân sẽ giúp các chuyên viên khám thi đoán được nạn nhân đã chết bao lâu. Ngay cả chuyện côn trùng đến gặm nhấm thi thể người chết, cũng có thể giúp các chuyên viên khám thi ước định thời gian chết của nạn nhân.

4/- Hữu ích của ngành pháp y:

Thực sự hiện nay dưới sự phát triển của kỹ thuật tân tiến, cảnh sát lẫn các thám tử điều tra Hoa-Kỳ sẽ không dựa quá nhiều vào sự may mắn, mà dựa vào thiết bị máy móc hiện đại. Đó là chương trình máy điện toán có thể chuyển những hình ảnh mờ đục từ các cuốn băng thu hình thành những hình ảnh rõ ràng, sắc nét. Đó là máy chụp hiển vi có thể rọi lớn các viên đạn hay các bằng chứng khác. Cũng có hệ thống kiểm tra giác quan có chức năng phân tích làn sóng não bộ của một nghi can hình sự.

Cuộc cách mạng kỹ thuật đã giúp cơ quan hành pháp rất nhiều trong việc theo dõi và truy lùng tội phạm.

Ngành pháp y là một công việc quan trọng, sử dụng mọi manh mối từ việc tìm kiếm đôi giầy trong một vụ án mạng nào đó, đến các hồ sơ sổ sách như trong vụ phá sản của Enron. Những vụ hình sự về bạo hành, hay án mạng về tình lại đòi hỏi những manh mối khác, chẳng hạn như phải tìm dấu vết nhiễm sắc thể DNA.

Kể từ sau vụ xét xử O.J. Simpson, ngành pháp y đã sử dụng nhiễm sắc thể DNA như một bằng chứng để khám phá sự thật. Có nguyên nhân để sử dụng nhiễm sắc thể DNA. Khả năng trích một tế bào từ cơ thể con người và sử dụng chúng để xác định danh tính của một người đã khiến ngành tội phạm học phát triển vượt bậc.

Kỹ thuật DNA ngày càng phát triển và các chuyên gia pháp y có thể lấy được DNA từ trên một chiếc nón của nghi can hay từ những cọng tóc bỏ lại nơi xẩy ra vụ án.

Ngoài ra các thiết bị máy móc cũng có thể giúp các nhà điều tra tìm kiếm thêm về các đầu mối của vụ án. Đó là những máy chụp, những thiết bị quang phổ, hay thiết bị kính hiển vi.

Những kỹ thuật khác cũng rất thông dụng như lưu trữ dữ liệu các dấu tay và DNA của các tội phạm từng bị bắt hay giữ các chi tiết của mỗi khẩu súng từng sử dụng để gây án.

Hệ thống dữ liệu xạ thuật được thu thập rất nhanh và đến nay đã được cập nhật hóa rất nhiều. Chẳng hạn như nghi phạm Karem Willis, 20 tuổi, bị bắt về tội cướp báo chí có vũ khi ở Nữu-Ước vào năm ngoái. Khi cảnh sát Hoa-Kỳ kiểm tra về khẩu súng của hắn, họ đã tìm thấy khẩu súng này đã từng sử dụng để gây án trước đây. Karem hiện giờ bị kết tội 25 năm tù giam cho hai vụ án giết người.

Trong khi dữ liệu DNA lại phức tạp hơn và bao la hơn, nên chuyện thu thập dữ liệu DNA khó hoàn tất. Một phần là do hệ thống luật pháp gây nhiều khó khăn trong việc thu thập các mẫu DNA. Ở California nhiều tội phạm đã lên tiếng phản đối chương trình thu thập mẫu DNA của các phạm nhân vì cho rằng làm như vậy là vi phạm quyền cá nhân riêng tư của họ. Thế là tòa án tối cao pháp viện của tiểu bang từ chối không muốn tái xét lại chuyện thu thập mẫu DNA cả các phạm nhân. Tuy nhiên vào tháng trước, Thống Đốc Gray Davis ký quyết định thông qua điều luật cho phép các viên chức canh giữ tù nhân có thể thu thập mẫu DNA trong trường hợp cần thiết.

Một chuyên gia pháp y cho rằng sự thu thập mẫu DNA là một việc làm hữu ích. Với một mẫu DNA, các nhà điều tra sẽ tìm thấy nhiều thông tin.

Và bằng chứng DNA cũng có thể làm cho một tù nhân bị tội nặng được tha bổng. Vào đầu tháng này, phạm nhân Ray Bromgard, đang ngồi tù 15 năm trong một nhà giam về tội hãm hiếp giết người đã được phóng thích. Vì cuộc thử nghiệm DNA cho thấy tinh dịch tìm thấy trên quần áo nạn nhân không phải của anh ta mà là của người khác.


Khác biệt giữa thực tế và phim ảnh

Những người yêu thích xem phim tập trên truyền hình có lẽ đã nhìn thấy các cách làm việc của chuyên gia pháp y vào mỗi tối. Thí dụ như phim tập CSI hay phim tập Crossing Jordan trên đài truyền hình NBC của Hoa-Kỳ.

Nhà sản xuất phim tập Crossing Jordan, Tim Kring, đã nhận xét:

- “Sự kết hợp giữa khoa học và công việc của cảnh sát thực sự là một vở kịch.”

Nhưng một điều cần nói là trên phim ảnh, hoạt động của các chuyên gia pháp y đã được đơn giản hóa. Trong khi trên thực tế sẽ có nhiều tình huống phức tạp xảy đến.

Nhiều chuyên gia pháp y tự hỏi rằng chuyển một vụ điều tra hình sự vào trong một vở kịch thu hút công chúng có phải là một điều tốt không?

Giải quyết một vụ án không phải hoàn toàn quá nhanh như câu chuyện trong một tập phim hình sự dài 46 phút đồng hồ. Các cuộc điều tra có thể kéo dài nhiều tháng trời, bằng chứng có thể bị lầm lẫn và còn nhiều chuyện nhiêu khê khác nữa. Mặt khác, các phim tập hình sự trên dài truyền hình thường không đả động gì đến những câu hỏi pháp lý gây tranh cãi trong giới hành pháp – chẳng hạn chuyện tranh cãi có nên cho phép công tố viên tiến hành cuộc thử nghiệm đo sóng não bộ hay lấy mẫu DNA của nghi phạm không.

Susan Narveson, trưởng ban của phòng thử nghiệm pháp y ở Phoenix, thuộc tiểu bang Arizona, cho biết:

- “Các phim tập hình sự trên đài truyền hình đã lãng mạn hóa ngành khoa học pháp y.”

Có lẽ một phần vì là ngành pháp y vừa là một nghệ thuật, lại vừa là một ngành khoa học. Đã xảy ra câu chuyện một thẩm phán đã không cho phép sử dụng bằng cớ dấu tay trong một vụ án giết người sau khi chuyên gia pháp y không thể giải thích cho vị thẩm phán hài lòng tại sao chứng cứ dấu tay lại là chứng cứ đáng tin cậy.

Một luật sư cũng nói rằng:

- “Nếu như vị thẩm phán đó chấp nhận bằng chứng dấu tay, bồi thẩm đoàn trong phiên tòa có thể không công nhận bằng cớ này. Hoặc giả dụ bồi thẩm đoàn công nhận bằng chứng về dấu tay, nhưng lại có nhiều chỉ trích xẩy ra, phiên tòa xét xử sẽ mất giá trị.”

Cách thức điều tra của các nhân viên điều tra trong vụ án bao giờ cũng mất nhiều thời gian và không giống như trên phim tập hình sự điều tra một vụ án chỉ mất mấy chục phút đồng hồ. Người ta có thể tin rằng mẫu thử nghiệm DNA được đưa vào trong thiết bị và sẽ có kết quả vào hai tiếng đồng hồ sau đó. Nhưng thực tế kết quả của DNA nhiều khi mất hai tháng mới có.

Sự khám xét đầu mối và nhiều bằng chứng khác trong ngành pháp y không phải lúc nào cũng nhanh và đơn giản. Có thể các chuyên gia pháp y phải mất nhiều tháng trời để thử nghiệm, rồi phải tiến hành thử nghiệm nhiều lần cho đến khi những đầu mối đó ăn khớp với nhau. Còn nếu không ăn khớp, họ phải làm nhiều công việc khác nữa. Cuối cùng phải mất một thời gian, hung thủ mới sa lưới.

Thành-Tâm

View more random threads same category: