Người viết: Satan

Khi nhắc đến nền truyện tranh Pháp-Bỉ, hẳn chúng ta sẽ nhớ đến ngay cái tên Morris (tên thật là Maurice de Bevère, 1923- 2001) cùng Lucky Luke (Bandes dessinés), tác phẩm còn mãi với thời gian của ông.




Lucky Luke là một tác phẩm kinh điển luôn đứng vào hàng hàng best-seller và được dịch ra nhiều thứ tiếng với nội dung hài hước, vẽ khá đẹp hấp dẫn mọi lứa tuổi (tới mức tác giả Morris đã tự hào là từ 7 tới 77 tuổi ai mà coi cũng mê Lucky Luke).
Lucky Luke được đăng lần đầu tiên trên tạp chí với truyện “Arizona 1880”, về sau thì phát hành riêng với nhà xuất bản Dargaud và đến nay đã có 78 tập, (tập cuối là "La Belle province", Vùng đất tốt lành), nhiều bộ trong đó trở thành phim hoạt hình, và live action do Terence Hill thủ vai.
Có thể chia quá trình phát triển của Lucky Luke làm 3 giai đoạn. Những năm tháng đầu, ông Morris tự viết kịch bản, với nét vẽ ảnh hưởng nhiều từ phim họat hình của Walt Disney, như tay nhân vật chỉ có 4 ngón (giống với Donald và Mickey), các nhân vật đều tròn trịa... Thời kì tiếp theo, truyện bắt đầu thành công từ khi Lucky Luke được ông Gosciny chịu trách nhiệm nội dung (cũng là tác giả kịch bản Asterix, Iznogoud…) với các câu chuyện đặc sắc mà tên tuổi vẫn còn cho tới ngày nay, thậm chí còn làm lu mờ các tập mới ra khoảng 10 năm trở lại đây. Với nét vẽ ngày càng cứng cáp, đặc trưng, các tập thời kì này hoàn toàn thoát khỏi cái bóng của Disney, tạo được phong cách riêng cho Lucky Luke. Sau cái chết của ông Goscinny (năm 1977), tác giả Morris đã cộng tác với nhiều nhà viết kịch bản khác như Xavier Fauche, Jean-Leturgie... và cũng rất thành công.

Truyện diễn ra trong khung cảnh miền Viễn Tây hoang dã nước Mĩ (khá nhiều tập diễn ra ở Nothing Gulch, Texas, một số khác là Arizona còn lại là ở khắp nơi trên đất Mĩ), khoảng cuối thế kỉ 19, với những đoàn người di dân, người da đỏ, bọn bất lương tay súng lăm lăm, cùng những chàng cao bồi thiện xạ mà bạn có thể thấy ở bất cứ phim Far-West nào. Tuy nhiên bộ truyện này lại có một cái nhìn hoàn toàn khác, vui vẻ, hài hước, châm biếm sâu sắc kiểu Pháp, thậm chí các nhân vật phản diện bạn cũng không ghét được, mà còn làm bạn bật cười. Truyện có rất nhiều cảnh súng đạn, nhưng số nhân vật bị thương hay bị chết chưa quá 5, chỉ tập trung ở các tập đầu, do ảnh hưởng của phim Far-West và truyện tranh Mĩ, phim họat hình Mĩ cùng thời như Batman, Superman...




Nhân vật chính là chàng cao bồi Lucky Luke “bắn nhanh hơn cái bóng của mình” nhưng chẳng bao giờ bắn chết ai, vui tính, nghĩa hiệp, trung thực luôn ra tay hỗ trợ người hoạn nạn, đi lang bạt khắp nước Mĩ, chẳng ở chỗ nào lâu. Chàng thường kết thúc truyện bằng cảnh đi về hướng mặt trời lặn, miệng nghêu ngao hát “I’m poor lonesome cowboy…” (Tôi là gã cao bồi nghèo đơn độc…). Lucky luke thường xuất hiện với áo sơmi vàng, gilê đen, quần xanh, nón trắng, khăn phu-la đỏ, khẩu súng sáu phát bên hông, và điếu thuốc trên môi, đã bị thay thế ở thời kì sau bằng một cọng rơm, nhằm ủng hộ phong trào chống thuốc lá. Về ngoại hình, chàng LL của chúng ta "thay da đổi thịt" theo từng thời kì. Thời kì đầu, như đã nói, LL có khuôn mặt, thân hình và tay chân tròn trịa. Về sau, LL bắt đầu ốm đi, và dần có vóc dáng như ngày nay sau nhiều tập ở thời kì 2, khoảng năm 1967. Khuôn mặt Lucky Luke mà độc giả khắp nơi tên thế giới đã quen thuộc, thực ra được lấy mẫu từ các diễn viên phim Far-West nổi tiếng như Garry Cooper (1901-1961), William S. Hart (1842-1946). Cũng ở thời kì này, Luky Luke trở nên rất nổi tiếng trong truyện, trở thành huyền thọai Viễn Tây chứ ko còn "vô danh tiểu tốt" như phần đầu. Rất được chính phủ trông cậy trong các nhiệm vụ đủ loại: bắt tù vượt ngục, dẫn độ tù nhân, kí hiệp ước hòa bình với người da đỏ, hộ tống đòan di dân..., chàng nhiều lần được đích thân tổng thống giao nhiệm vụ.



Đồng hành với chàng là chú ngựa Jolly Jumper phải nói là thông minh nhất thế giới, biết đánh cờ, xem kịch của Shakespear (!), đọc sách... biết buộc và cởi dây trói, biết giận dỗi, biết "chọc quê" Luky Luke… Nói chung là cực kì thú vị và không thể thiếu với chàng cao bồi. Ở thời kì giữa, ông Goscinny đã cho ra đời một nhân vật nữa cũng rất được yêu thích: chú chó ngốc nghếch Ran tan Plan. Chú chó gác tù này, mặc dù không xuất hiện ở toàn bộ các tập nhưng lại rất ấn tượng ở sự ngốc nghếch đến là buồn cười của mình, khiến cho ông Morris phải cho ra đời 1 bộ riêng về chú. Đặc điểm của chú là thường xuyên nhầm lẫn giám đốc trại giam với tù nhân, tiền lương với bánh ngọt… Cũng do sự ngốc nghếch của mình mà Ran tan plan đã gây nhiều tình tiết bất ngờ tới bật cười trong cả bộ chính lẫn bộ phụ. Ngòai ra còn có tứ quái Dalton, bốn tên cướp cũng rất đáng nói. Lúc đầu ông Morris đã đưa tứ quái Dalton ngòai đời thật (Bob, Grat, Emmett, Bill) vào tập "Ngòai vòng pháp luật", nhưng lại để chúng chết ngay cuối tập. Sau đó, dưới ngòi bút của Goscinny, câu chuyện có thêm tứ quái Dalton sau là Joe, Jack, William, Averell, nổi tiếng hơn cả tứ quái đầu. Bọn này có ngọai hình y như nhau và y như đám tứ quái đầu, cao dần và ngốc nghếch dần, từ anh cả trở đi. Rất nhiều tập trong Luky Luke nói về những cuộc vượt ngục của các Dalton, và kết cục luôn là việc chúng bị chàng Luky Luke bắt trở lại, nhưng các tập đều có nét riêng, đặc sắc, thậm chí có lúc bối cảnh truyện dời tới Canada hay Mexico cũng do các Dalton quậy phá.

Truyện khắc họa khá chính xác khung cảnh nước Mĩ xưa kia, với từ các phong tục, các thị trấn, cho đến phong cảnh thiên nhiên với sa mạc, rừng rậm, núi, sông trải dài từ California cho tới Newyork, từ Alaska cho tớí Arizona (do chuyến thực tế của ông Morris ở Mĩ). Câu chuyện còn sử dụng các nhân vật Viễn Tây có thật như tứ quái Dalton, Jesses James, Calamity James, Billy the kid... thậm chí cả tổng thống Abraham Lincoln và nhà văn Jack London nhưng với nét vẽ và tính tình rất tếu. Là truyện về Miền Viễn Tây nên không thiếu những cảnh cướp xe ngựa, cướp xe lửa, đòan kị binh chiến đấu với người da đỏ..., tất cả đều đựơc trình bày rất hài hước. Câu chuyện thường sử dụng các sự kiện lịch sử của nước Mĩ như việc lắp đặt đường dây điện báo xuyên nước Mĩ (1860), lắp đặt đường sắt, thành lập hệ thống chuyển phát nhanh Pony Express, cuộc chiến với người da đỏ, các cuộc di dân tới Oklahoma (1889), cuộc đổ xô tìm dầu (1859)... trong đó Lucky Luke luôn đóng vai trò then chốt, hòa giải, đại diện công lí, ngăn chặn các xung đột bạo lực vô ích.


Tuy nhiên có một điểm gây thắc mắc xuyên suốt bộ truyện: tuổi của Luky Luke. Như đã nói, các cuộc phiêu lưu của chàng gắn liền với các sự kiện trải dài 30 năm, nhưng chưa ai thấy LL già đi chút nào. Nhưng các fans thường “làm lơ”, vì có vô lí như vậy mà các tập mới hấp dẫn hơn, và các tác giả mới ko bị “bí” đề tài.

Nhìn chung Luky Luke với nét vẽ dễ thương, ko góc cạnh hay u tối, nội dung phong phú, sâu sắc khiến cho độc giả không thấy nhàm chán và khúc khích suốt cả ngày. Thậm chí không cần biết đọc, những em nhỏ cũng có thể cùng cười với chú Luky Luke thông qua hình vẽ sinh động. Nhờ đó mà số lượng độc giả trên toàn thế giới của bộ truyện này rất đông đảo. Sự ra đời cho cách phụ trương tiếp theo của Lucky Luke như Rantanplan con chó ngốc nghếch và Nhóc Lucky cũng rất đáng xem, thậm chí là cả game Lucky Luke đủ các hệ, do Infogram phát hành.

Cách đây 5 năm, NXB Trẻ phát hànhh Luky Luke, bộ màu nhưng không hiểu vì lý do gì lại ngưng giữa chừng. Nếu muốn tìm đọc thì có lẽ các bạn phát lùng ở hiệu sách cũ. Hi vọng khi những người tham gia công tác xuất bản đọc được bài viết này và hiểu rõ hơn tâm nguyện của những độc giả như tôi và các bạn. Ừ nhỉ, một lúc nào đó, chàng cao bồi Luky Luke lại đến thăm các bạn nhỏ Việt Nam. Và anh sẽ không bao giờ là cao bồi đơn độc, Luky Luke à.


(Từ [Xin lỗi, chỉ có thành viên mới thấy link. ])

View more random threads same category: