Ðề tài: Topic tổng hợp về Tâm lý tội phạm

Tweet

Nguồn gốc của tội ác

Tác giả: [Xin lỗi, chỉ có thành viên mới thấy link. ]

1. Nguồn gốc của tội ác

LTS: Ngày 21/5/1998, Kipland Kinkel, 15 tuổi, học sinh trường Trung Học Springfield, tiều bang Oregon, đã giết hại bố mẹ đẻ, rồi đến trường với khẩu súng trường bán tự động. Hắn đã bắn chết và bị thương 10 người khác trước khi bị bắt. Đêm 25/5/ 2002, 2 người đàn ông bước vào hiệu ăn Wendy, New York với những khẩu súng ngắn. Chúng bắt tất cả nhân viên trong quán nằm úp mặt xuống sàn và bắn thẳng vào đầu những người vô tội không tấc sắt trong tay, 5 người trong số họ đã chết ngay tại chỗ, 2 tên sát nhân đã bị bắt sau đó vài ngày và lĩnh án tử hình. Tổng số tiền chúng cướp được chỉ vỏn vẹn 2.000 đô la.

Ngày nay, những sự kiện tương tự không khó kiếm trên các mặt báo. Chúng gây sự quan tâm đặc biệt của công chúng. Người ta thường đặt câu hỏi: “Tại sao tội ác lại tồn tại? Điều gì đã gây ra những hành động bạo lực kinh hoàng đó?”

Trong suốt quá trình phát triển của loài người, các nhà xã hội học, nhà nghiên cứu, nhà tâm lý học vẫn không ngừng trăn trở để trả lời những câu hỏi trên. Đã xuất hiện vô vàn những học thuyết về tội ác song thực sự có giá trị thì không nhiều, thậm chí không ít trong số đó mang đậm chất mê tín, duy cảm và bịp bợm.

Những nghiên cứu ban đầu

Năm 1764, giáo sư người Ý, Cesare Beccaria (1738 - 1794) đã viết một cuốn sách nhan đề “Những tiểu luận về tội ác và trừng phạt”. Những kiến giải của ông trong cuốn sách mang tính cách mạng trong ngành tội phạm học. Nó hoàn toàn xa lạ với những học thuyết về tội ác đã ra đời trước đó. Ông cho rằng con người là sinh vật có lý trí và như vậy hành vi của con người là kết quả của một quá trình suy luận logic. Hành vi phạm tội đương nhiên cũng tuân theo quy luật trên. Trên cơ sở đó, ông khẳng định trừng phạt là không bao giờ thừa đối với những kẻ phạm tội, song những biện pháp trừng phạt đó nên được công bố từ trước để những kẻ phạm tội biết chính xác được những gì chúng sẽ phải nhận khi gây tội ác. Nối tiếp tư tưởng của Beccaria là triết gia người Anh Jeremy Bentham (1748 - 1832). Ông đề ra thuyết phép tính khoái lạc.

Theo ông, con người phạm tội bởi họ cho rằng lợi ích mà họ thu được từ hành động phạm tội lớn hơn những gì họ sẽ phải gánh chịu sau này. Ông cũng đề cao hình phạt và cho rằng cần đưa ra những khung hình phạt sao cho người dân thấy được hành động phạm tội của họ không đáng so với cái giá phải trả.

Trong suốt thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20, các nhà khoa học đều quy kết yếu tố di truyền chính là căn nguyên của tội ác. Nhiều người cho rằng hành vi phạm tội có liên hệ mật thiết tới các đặc điểm sinh lý của cơ thể. Franz Gall (1758 – 1828) là người đầu tiên trình bày luận điểm này bằng phương pháp khoa học. Ông tin rằng hình dạng của bộ não và hộp sọ có thể cho biết tính cách cũng như quá trình phát triển tâm lý của một người. Theo lý thuyêùt của Gall, trên đầu một người có từ 27 đến 38 khu vực có liên hệ tới những tính cách như hung hăng, thù hận, dối trá hay ham bạo lực... Nếu những vùng đó phát triển hơn mức bình thường, người đó sẽ có xu hướng biểu lộ tính cách mà nó đặc trưng. Ông cũng cho rằng những tên tội phạm có thể đã phải chịu những thương tổn về não gây ra sự phát triển thái quá của những tính cách như hiếu chiến hoặc ưa chống đối. Những thương tổn này có thể xuất phát từ các yếu tố bên ngoài như nghiện rượu, thủ dâm, bị hôn mê nhiều lần, học quá nhiều khi còn nhỏ tuổi hoặc quá sùng đạo. Ông gọi môn khoa học mới này là não tướng học. Gần như ngay lập tức, học thuyết của Gall được hoan nghênh nhiệt liệt. Người ta ca tụng và truyền bá nó từ châu Mỹ tới châu Âu. Thậm chí não tướng học còn được sử dụng tại các phiên tòa như một phương thức luận tội. Người ta đề cao nó như một môn nghệ thuật, một phương thuốc, một môn khoa học chính trị. Ngay cả Thomas Edison, nhà phát minh vĩ đại người Mỹ cũng đã từng tin vào não tướng học. Ông đã phát biểu: “Tôi không hề biết mình có năng lực sáng tạo cho đến khi não tướng học cho tôi biết điều đó. Tôi đã trở thành một con người khác kể từ ngày hôm đó”. Tuy nhiên không bao lâu sau., từ vị trí một “môn khoa học mới”, não tướng học đã bị xem như một thủ đoạn của bọn lang băm và nhanh chóng biến mất khỏi đời sống xã hội. Khắp nơi xuất hiện những kẻ lừa đảo. Chúng sử dụng não tướng học như một công cụ để kiếm tiền. Thậm chí tại các rạp hát hay hội chợ còn xuất hiện những chiếc máy kỳ quặc. Người ta chụp lên đầu khách hàng một chiếc mũ bằng kim loại, sau đó máy sẽ tự động đưa ra những kiến giải về tính cách của họ. Một chiếc máy như thế hiện vẫn được lưu giữ tại Viện bảo tàng các thiết bị y tế đáng ngờ ở Minneapolis, Mỹ. Cho đến giữa những năm 1930, nhiều nhà khoa học đồng loạt lên tiếng phản bác lý thuyết của Gall. Họ cho rằng não tướng học đã không tính đến việc các mô não mềm có thể gây ra sự lồi lõm trên hộp sọ. Thêm nữa, mỗi nhà não tướng học lại đưa ra một bản đồ rất khác nhau về các vùng trên hộp sọ thể hiện những tính cách riêng biệt. Kết luận cuối cùng là không có bằng chứng khoa học cho lý thuyết của Franz Gall.

Có chăng những tên tội phạm bẩm sinh?

Bất chấp sự thất bại của não tướng học, một số nhà nghiên cứu trong đó có Cesare Lombroso vẫn tiếp tục duy trì ý tưởng về mối liên hệ giữa tội ác và các đặc điểm sinh lý cơ thể. Lombroso đề xuất một lý thuyết gọi là “thuyết lại giống”. Theo đo,ù ông xem tội phạm là thế hệ con cháu của những gia đình có hiện tượng thoái hóa giống – một dạng người không theo kịp quá trình tiến hóa thành con người hiện đại. Tuy nhiên, lý thuyết của Lombroso còn bộc lộ những thiếu sót nhanh hơn cả não tướng học. Charles Goring, một bác sĩ người Anh đã khai tử học thuyết về “những tên tội phạm bẩm sinh” của Lombroso khi ông tiến hành một nghiên cứu vào năm 1913. Goring so sánh đặc điểm sinh lý của hàng ngàn tù nhân trên khắp nước Anh với những người lính thuộc lực lượng công binh hoàng gia. Kết quả cho thấy không có điểm khác biệt quan trọng giữa hai nhóm người nầy.

Những tưởng sau Lomboso sẽ chấm dứt những nghiên cứu về gen “tội phạm”. Nhưng một loạt nghiên cứu mới về ý tưởng này vẫn ra đời sau đó mà điển hình là “gia đình Kallikak” của nhà tâm lý học Henry Goddard. Ông nghiên cứu hai nhánh phả hệ thuộc dòng họ Kallikak. Một bắt đầu từ Martin Kallikak và một người hầu gái có trí óc không bình thường. Nhánh này có 480 con cháu, trong đó hơn một nửa là tội phạm hoặc có hành vi lầm đường lạc lối. Nhánh thứ hai, cũng xuất phát từ Martin Kallikak nhưng với phụ nữ hoàn toàn bình thường. Nhánh này co 496 con cháu, trong đó không ai trở thành tội phạm. Từ những nghiên cứu - mà người đời cho là hư cấu - Goddard khẳng định con người có thể kiểm soát hành vi phạm tội bằng cách cải thiện chất lượng gen (giữ lại những gen tốt và loại bỏ những gen xấu). Thế là ông ta cho ra đời một khái niệm mới: thuyết ưu sinh. Hàng loạt nhũng nghiên cứu điên rồ dựa trên thuyết ưu sinh đã được tiến hành ngay sau đó. Trong vòng 15 năm, có tới hàng ngàn công dân Mỹ bị thiến để ngăn chặn cái gọi là “sự tái sinh” của gen tội phạm. Sự thể còn tai hại hơn khi trùm phát xít Hitler lên nắm quyền ở Đức và ý tưởng của Goddard được hắn đặc biệt chú ý. Một cuộc thanh lọc chủng tộc quy mô lớn lại bắt đầu trên đất Đức. Lần này, nạn nhân không chỉ là tội phạm hay người chậm phát triển trí tuệ mà còn là những người tàn tật, người mắc bệnh tâm thần, bệnh xã hội, người nghiện... Tất cả bọn họ bị giết, bị thiến cốt tạo ra dòng giống Aryan thuần chủng nhằm phục vụ cho mục đích thống trị thế giới của tên đao phủ tàn bạo nhất trong thế kỷ 20.


Những tổn thương ở não

Khoa học đã chứng minh những chấn thương nặng trên các phần của cơ thể đặc biệt là ở bộ não có thể gây ra những xáo trộn tâm lý cho nạn nhân. Tuy nhiên, mức độ thay đổi tính cách là rất khác nhau ở mỗi người. Lịch sử tội phạm đã ghi lại không ít những người vốn rất bình thường nhưng sau khi bị những thương tổn ở não đã trở thành những tên tội phạm tàn bạo. Trong chuyến vượt biển đến Mỹ năm 1945, Raymond Fernandez đã bị cánh cửa hầm tàu đập rất mạnh vào đầu. Anh ta bị chấn thương rất nặng và rơi vào tình trạng hôn mê trong vòng một tuần. Khi tỉnh lại, bạn bè vô cùng ngạc nhiên trước sự thay đổi tính cách của Fernandez. Từ một người hiền lành, nhã nhặn, khiêm tốn, anh ta sớm biến thành một kẻ ưa tranh cãi, rất dễ nổi giận và đôi khi không kiểm soát được hành vi của mình. Trong những năm tiếp theo, Fernandez đã cùng bạn gái giết hại 17 phụ nữ trên đất Mỹ. Ngày 1/8/1996, Charles Whitman, 24 tuổi, cựu lính thủy quân lục chiến, trèo trên đỉnh đài thiên văn cao 94m của Trường đại học tổng hợp Texas. Trong vòng 2 giờ đồng hồ sau đó, hắn đã sử dụng súng bắn tỉa bắn hạ 18 người và làm bị thương 30 người khác. Trước đó một ngày, hắn để lại một lá thư yêu cầu được mổ tử thi để xem cái gì đã đẩy hắn vào tình trạng rối loạn tâm thần. Đúng theo sở nguyện của hắn, người ta đã thực hiện ca giải phẫu. Các bác sĩ phát hiện ra Whitman có một khối u lớn trong não. Tuy nhiên, không ai có thể chứng minh liệu khối u đó có phải là nguyên nhân dẫn đến hành động điên rồ của hắn hay không.

Trên thực tế, lời bào chữa “phạm tội do bị chấn thương ở đầu” ít khi có giá trị. Nhưng mắc bệnh tâm thần lại là lý lẽ hàng đầu trong hơn 2 thế kỷ qua trong việc giải thích hành vị tội ác tại các phiên tòa. Trước hết cần khẳng định, hầu hết những bệnh nhân tâm thần phân liệt hoặc rối loạn đa nhân cách. Đa số người bệnh tâm thần đều có cuộc sống bình thường và không hề phạm bất kỳ tội ác nào cho dù họ có thể hay giận dữ, đập phá... Một vài lý thuyết tâm lý học cho rằng tội ác là kết quả của thiểu năng nhân cách. Thiểu năng nhân cách có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân, từ việc học tập quá sức đến những tổn thương tâm lý từ thuở nhỏ... Khi tiến hành nghiên cứu ở những tên giết người hàng loạt khét tiếng như Ted Bundy hay Jeffrey Dahmer, người ta phát hiện thấy đa số chúng đều phải chịu những biến cố tâm lý từ lúc nhỏ với nhiều dạng và cấp độ khác nhau. Chúng đều là những kẻ tâm thần mang những nhân cách chống xã hội. Chúng không thể biết mình bị thiểu năng và luôn cảm thấy bị xã hội quấy rầy. Mức độ của những ám ảnh vô hình ngày càng tăng và đến một thời điểm nhất định kẻ mắc bệnh sẽ có những hành động mang tính bạo lực nhằm giải tỏa sự ức chế đó. Đáng tiếc, ranh giới giữa bệnh nhân tâm thần và tội phạm tâm thần thật khó nhận ra nên một số kẻ đã sử dụng nó như một lá chắn để biện minh cho hành động tội lỗi của mình.

Tội phạm là một sản phẩm của xã hội

Cha đẻ của môn xã hội học Emile Durkheim (1858 - 1917) là người đặc biệt quan tâm đến những nghiên cứu về tội ác và vai trò của nó trong xã hội. Ông đã đưa ra một ý tưởng có ảnh hưởng đến nhiều thế hệ các nhà xã hội học. Đó là cấu trúc xã hội đã tác động thế nào đến hành vi của con người. Durkheim cho rằng tội ác là hành vi tự nhiên được cấu thành từ nhiều yếu tố. Những yếu tố này hình thành do nhiều ảnh hưởng khác nhau từ xã hội. Ông tin rằng xã hội chính là tác nhân chủ yếu đứng đằng sau các hành vi phạm tội. Lý thuyết này của ông đã tỏ ra có lý trong cuộc Đại suy thoái (1920 - 1930) của nước Mỹ. Khi đó, tình trạng thất nghiệp tràn lan, nghèo đói, nỗi thất vọng làm biến đổi tâm hồn người Mỹ. Các ngân hàng, tập đoàn kinh tế và các cơ quan chính phủ trở thành kẻ thù của công chúng. Thậm chí những tên tội phạm khét tiếng tàn ác thời đó như John Dillinger, Bonnie và Clyde, hay Pretty Boy Floyd lại được công chúng xem như những người anh hùng. Họ coi chúng như những kẻ ngoài vòng pháp lật nổi dậy chống lại những bất công trong xã hội. Robert Merton, một môn đệ của Durkheim giải thích chi tiết hơn, ông khẳng định hành vi phạm tội không bắt nguồn từ sự xốc nổi nhất thời mà là cách thức hành sử đã được xã hội tạo ra trong một khoảng thời gian nhất định. Xã hội thường đưa ra những mục tiêu và phần thưởng như nhau tới tất cả các thành viên. Song mỗi cá nhân sẽ có những cách thức và cơ hội khác nhau để đạt tới những mục tiêu đó. Con người phạm tội khi họ cảm thấy mình đã bị “lừa mất” cái mà đáng ra thuộc về họ.

Tuy nhiên lý thuyết của Robert Merton lại không thể giải thích được nguyên nhân phạm tội của dạng tội phạm cổ cồn trắng. Lúc này những kẻ phạm tội lại là những người giàu có, được giáo dục tốt và nói chung nhận được rất nhiều phần thưởng từ xã hội. Không thể nói những người này đã bị “lừa”. Điển hình của dạng tội phạm này là một trong những vụ lừa đảo và gian lận chứng khoán lớn nhất trong lịch sử nước Mỹ ở tập đoàn năng lượng Enron. Trong khi hàng ngàn cổ đông bị thiệt hại nặng nề, hàng ngàn người mất việc, các quỹ lương hưu trí bị bay hơi thì một thành viên hội đồng quản trị vẫn thản nhiên xây dựng một khu biệt thự trị giá 37 triệu đô la tại Florida. Tại sao những triệu phú, tỉ phú được bao bọc bởi giàu sang lại dấn sâu vào tội ác trong khi cuộc sống của họ vốn đã là điều mơ ước của đa số người Mỹ? Nhà xã hội học Edwin Sutherland cho rằng con người sẽ học được thủ đoạn phạm tội lần đầu tiên thông qua những tác động qua lại với những nhóm người khác sống cùng môi trường như họ. Không những thế, sau đó họ còn tự phát triển và tìm cách hợp lý hóa phương thức phạm tội bằng những lý do theo kiểu có học. Những người thuộc tầng lớp cao trong xã hội Mỹ cho rằng “tội ác thực sự” là một khái niệm thuộc về một tầng lớp khác. Tội phạm cổ cồn trắng xem các hành vi phạm tội của họ đơn giản là “làm ăn” hoặc “kiếm lợi nhuận”... Động cơ của họ được bào chữa bằng những luận điểm đại loại như “mọi người đều làm như vậy”. Họ không hề biết hành vi phạm tội của họ có thể ảnh hưởng đến hàng ngàn người. Thậm chí, ảnh hưởng của nó đến xã hội còn lớn hơn nhiều hành vi tàn bạo của một tên giết người hàng loạt. Người ta cho rằng tội phạm cổ cồn trắng thường phải chịu áp lực trong việc duy trì lối sống xa hoa của họ. Chính điều này là nguyên nhân dẫn đến sự phạm tội. Một số chính khách lại cho rằng họ chỉ đơn thuần cố gắng theo đuổi hình ảnh méo mó của giấc mơ Mỹ: phải giành lấy sự giàu có bằng mọi giá, kể cả phạm tội.

Sư liên quan của các phương tiện truyền thông

Alfred Hitchcock, ông vua phim kinh dị Hollywood, từng tuyên bố: “Truyền hình đã mang những vụ án mạng trở lại các gia đình - nơi đã sản sinh ra nó”. Ngày nay, tại nước Mỹ, 98% gia đình có ít nhất một chiếc tivi trong nhà, nhiều hơn cả điện thoại và bồn tắm. Cho đến khi một đứa trẻ Mỹ được 12 tuổi, trung bình nó đã phải xem trên 8.000 vụ án mạng trên truyền hình. Điều đặc biệt là các chương trình dành riêng cho trẻ em lại chứa nhiều cảnh bạo lực tồi tệ nhất. Một nghiên cứu của trường Đại học Pennsylvania phát giác các chương trình dành cho trẻ em có trung bình 32 cảnh bạo lực trong một giờ, 74% các chương trình truyền hình sáng thứ bảy có chứa những cảnh bạo lực. Trong vòng hơn 50 năm qua, người ta đã tiến hành nhiều nghiên cứu về mối liên hệ giữa tội ác, và truyền hình. Đa số các nghiên cứu đều khẳng định xem quá nhiều các hình ảnh bạo lực chính là kích thích bạo lực. Một khảo sát trên 208 tù nhân cho biết: có 9 trên 10 tên thừa nhận chúng đã học được các mánh khóe phạm tội qua các chương trình tội phạm trên truyền hình: 4 trên 10 tên trả lời chúng đã thực hiện y chang một tội ác đã nhìn thấy trên truyền hình. Trong các sản phẩm truyền hình thì những bộ phim bị chỉ trích nặng nề nhất như bộ phim từng được trao giải Oscar của Viện Hàn Lâm Khoa Học Điện Ảnh Mỹ: Người Săn Hươu (1972) bị kết luận là có liên quan đến 43 cái chết trong những hoàn cảnh tương tự trong phim. Thêm một điều đáng lo ngại bởi người dân dường như không mấy chú ý đến hiệu ứng xấu của truyền hình. Chỉ có 57% số người được hỏi cho rằng những hình ảnh bạo lực trên các phương tiện truyền thông là tác nhân quan trọng trong các cảnh bạo lực trong đời thực.

Thức ăn cũng có thể gây ra tội ác

Yếu tố dinh dưỡng cũng bị tình nghi gây ra những hậu quả không thể lường trước được đối với bộ não của con người. Nghiên cứu sớm nhất về mối liên hệ giữa ăn kiêng và hành vi của con người đã được thực hiện từ năm 1943. Nghiên cứu khẳng định lượng đường thấp trong máu sẽ làm giảm khả năng đưa ra những quyết định có lý trí. Những năm gần đây, tác nhân thực phẩm lại được sử dụng để giải nghĩa hành vi phạm tội. Xu hướng này được thể hiện qua một phiên tòa tại San Francisco năm 1978. Luật sư của bị cáo phạm tội giết người cho rằng anh ta mắc chứng bệnh tâm thần bởi ăn quá nhiều quà vặt. Lời bào chữa này nghe qua thật khôi hài nhưng khoa học đã chứng minh một số rối loạn tâm lý có thể phát sinh do cơ thể phản ứng lại một loại thực phẩm hoặc các chất phụ gia nhân tạo có trong loại thực phẩm đó. Một nghiên cứu tại Ý năm 1969 cho thấy những trẻ ăn quá nhiều món mì ống và bánh mì đã bị giảm trí nhớ và sự tập trung. Nghiên cứu cũng đề xuất việc điều chỉnh chế độ ăn kiêng cho các phạm nhân là phương pháp tốt nhất để làm giảm tính hung hăng của họ. Tuy nhiên, ngay cả các nhà khoa học cũng bó tay trong việc dự báo loại thực phẩm nào là có hại đối với mỗi cá thể khác nhau.

Tại sao khu vực đô thị bao giờ cũng có tỉ lệ tội phạm cao hơn khu vực nông thôn? Hơn nữa ngay trong các đô thị, tỉ lệ phạm tội là rất khác nhau theo từng khu vực? Trong một nghiên cứu năm 1989, người ta đã kiểm tra 300.000 cuộc gọi đến Sở Cảnh Sát thành phố Minneapolis, tiểu bang Minnesota, và phát hiện sự tập trung khá cao vào một vài khu vực nhất định. Không những thế, tội ác xảy ra tại các khu vực này đa số là những trọng tội như cướp của giết người, hãm hiếp... Liệu có phải môi trường sinh thái cũng là một trong những nguyên nhân gây ra tội ác? Đã có một số nhà nghiên cứu đưa ra những lý thuyết như “vùng đồng tâm”, “khu vực tội lỗi” để lý giải những hiện tượng trên song do chúng còn có phần mơ hồ nên không mấy được chú ý.


Hội chứng tiền kinh nguyệt và hội chứng trầm cảm sau khi sanh...

Sẽ là thiếu sót nếu không nhắc đến nữ tội phạm bởi nữ giới chiếm 51% dân số thế giới. Một nghiên cứu thực hiện năm 1945 chỉ ra rằng 84% hành vi bạo lực của nữ giới xảy ra trong thời kỳ tiền kinh nguyệt và sau khi sinh nở. Kể từ đó, người ta bắt đầu chú ý đến hội chứng tiền kinh nguyệt (PMS) và hội chứng trầm cảm sau khi sinh (PPDS). Nhưng hiện tại các nhà khoa học không xác nhận mối liên hệ giữa hội chứng PMS với hành vi phạm tội. Mặc dù họ cho rằng người phụ nữ đã phải chịu sự đảo lộn về tâm sinh lý do những thay đổi về hormone xảy ra trước thời kỳ kinh nguyệt. Hội chứng PPDS cũng rơi vào hoàn cảnh tương tự. Những nghiên cứu về sự liên quan giữa hội chứng này và tội ác khá mờ nhạt cho dù người ta biết chắc rằng nó hiện hữu. Thông thường, người ta chỉ viện dẫn hai hội chứng này để bào chữa cho thân chủ tại tòa án. Nhưng cũng rất ít khi có hiệu quả bởi bồi thẩm đoàn khó có thể nhẹ tay với một kẻ giết hại con đẻ của mình vì bất kỳ lý do nào. Bên cạnh hai hội chứng trên, nguyên nhân hàng đầu gây ra sự phạm tội ở nữ giới có thể là do bị bạo hành (cả thể xác và tâm hồn) hoặc quá lạm dụng ma túy và rượu. Nói chung những nghiên cứu về nữ tội phạm cho đến nay không nhiều bởi trên thực tế số tội phạm nữ giới thường ít hơn nhiều so với nam giới. Theo thống kê, tại Mỹ, số thủ phạm nữ chỉ chiếm không đến 10% số kẻ giết người hàng loạt.

Có quá nhiều yếu tố có thể đẩy con người vào con đường phạm pháp: gen di truyền, chế độ dinh dưỡng, những biến động xã hội, bệnh tâm thần... Song có thể khẳng định không một nguyên nhân đơn lẻ nào có thể giải thích cho mọi loại tội ác. Động cơ phạm tội của dạng tội phạm cổ cồn trắng rõ ràng rất khác so với một tên dâm tặc. Các nhà nghiên cứu kết luận: tội ác là một chủ thể vô cùng phức tạp bao gồm quá ít hiện tượng có thể giải thích và đứng đàng sau nó là sự tổng hợp của nhiều yếu tố. Ngày nay quá trình xây dựng các học thuyết về tội ác vẫn đang được tiếp tục. Một số nghiên cứu gần đây còn khẳng định mối liên hệ giữa thời tiết và tội ác. Đơn cử như sự tương quan kỳ lạ giữa chu kỳ hoạt động của Mặt trăng và tỉ lệ tăng giảm của các vụ án mạng tại Miami và Cleveland. Một vài số liệu thống kê còn cho thấy các vụ trộm thường hay diễn ra trong những tháng mùa hè. Tóm lại, nghiên cứu tội ác để phòng chống là điều cần thiết. Còn cách phòng tránh tốt nhất? Xin mượn lời nhà tội phạm học nổi tiếng Samuel Walker: “Về lâu dài, gia đình, tình làng xóm và việc làm chính là những yếu tố căn bản để làm giảm tội ác”.

Hà Thanh

(Nguồn: vantuyen.net)

Tweet

Đi tìm nguồn gốc tội ác: Tâm lý sát thủ - góc nhìn của “Bao Công”



Ngày 10-3 bị cáo Phạm Văn Thanh bị TAND TP.HCM phạt 20 năm tù về tội giết vợ, chỉ vì nguyên nhân một lần bị vợ từ chối “quan hệ”. Ảnh:T.TÙNG

Bằng trực quan ai cũng hiểu rằng người phạm tội bột phát ít có sẵn bản chất côn đồ, lưu manh trong người.

Trên bình diện quốc tế, một số nhà tội phạm học dù chỉ quan tâm đến bản thân tội ác nhưng họ vẫn luôn tự đặt ra những câu hỏi về các vụ cướp, các vụ sát nhân, các tội phạm hình sự nghiêm trọng: Tại sao tội ác gia tăng liên tục nhiều năm qua?

Một số nhà tội phạm học khác thì hướng sự chú ý về phản ứng xã hội trước cái ác và họ đưa ra những cái nhìn phê phán đối với sự vận hành của hệ thống cảnh sát quốc gia, của tòa án, nhà tù và các biện pháp trừng phạt.

Nhưng tất cả họ hầu như đều thống nhất: Vấn đề trước hết phải bắt đầu từ khoa học xã hội, tâm lý học và kế tiếp mới là luật học. Các thẩm phán mà chúng tôi gặp cũng đang tiếp cận vấn đề như thế.

Tội phạm dã man vô nhân tính và bạo hành gia đình từ những nguyên nhân không đáng có và bột phát tức thì đang có xu hướng tăng nhanh.

Trong mắt các thẩm phán, những khoảnh khắc dẫn đến hành vi giết người cần phải được nhìn nhận thấu đáo về nhiều mặt, tinh thần luật pháp không chỉ là lạnh lùng trừng phạt…

Môi trường sống hay tâm lý xã hội?

Lý giải cho hiện tượng này ở góc độ tâm lý tội phạm học, thẩm phán Phạm Thao, Chánh án TAND quận 2 (TP.HCM), nói do môi trường sống hiện nay đang xuống cấp. Cụ thể với nhóm tội phạm vị thành niên thì cách giáo dục về tâm lý và tính cách còn thiếu.

Luật sư Cao Minh Triết, Đoàn luật sư tỉnh Tiền Giang, phân tích đây là dạng tội phạm bột phát, là hậu quả kiểu tự cao thái quá, muốn khẳng định cái tôi anh hùng nên sẵn sàng thể hiện. Đôi khi điều kiện sống không tốt lại nảy sinh tâm lý chán đời, hận đời, căm thù số phận, từ đó mà phạm tội. Luật sư Triết còn cho rằng bột phát phạm tội có khi chỉ để che đi khuyết điểm, sự yếu kém của bản thân về một phương diện nào đó. Có thể nó diễn ra với một tâm lý kéo dài hoặc chỉ trong một khoảnh khắc rất ngắn.

Cùng phân tích nhưng ở một góc độ khác, Chánh án TAND tỉnh Bình Dương Nguyễn Thanh Tùng và Phó Chủ nhiệm Đoàn luật sư tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu Trương Xuân Tám nói xuất phát từ tâm lý xã hội. Theo hai ông, tâm lý tội phạm là một dạng của tâm lý xã hội cho nên nó mang mọi đặc điểm và phản ánh xã hội ấy. Xã hội hiện nay phát triển theo hướng đa chiều, phức tạp và có phần của bạo lực gia tăng nên tạo cho nhiều người lệch lạc trong ý thức. Đó là sự đè nén chịu đựng của người phạm tội trước một hiện tượng xã hội. Ví dụ như áp lực phải đỗ đạt của các gia đình sẽ gây ức chế cho người đi thi đại học. Nên khi thi rớt họ sẽ lo sợ và buồn tủi và có thể phạm pháp bất cứ lúc nào. Hay khủng hoảng kinh tế, công nhân thất nghiệp thì trong lúc nhậu mà không đủ tiền trả thì họ có thể dễ dàng giết chết bạn nhậu hoặc chủ quán vì tiền bạc…

Cho nên theo thẩm phán Tùng, xã hội phải tạo ra một hoàn cảnh mở thì mới hạn chế được tội phạm dạng này. Vì hoàn cảnh xã hội sinh ra tính cách con người và tính cách sinh ra hành động cụ thể. Tâm lý xã hội thay đổi cũng khiến tình cảm trong mối quan hệ gia đình bị biến dạng, đó là nguyên nhân dẫn đến tình trạng bạo lực gia đình gia tăng.

Bổ sung cho ý này, luật sư Trương Xuân Tám dẫn chứng rằng mình đang tham gia bào chữa từ giai đoạn điều tra một vụ án giết vợ mà người chồng gây án chính là một công an viên. Chỉ vì bà mẹ vợ ép ký vào đơn ly hôn mà người công an này đã rút dao đâm chết vợ mình ngay trước mặt người nhà vợ. Sau đó, anh ta tự đâm mình để tự sát nhưng rất may được ngăn cản kịp thời nên cả người vợ và anh ta đều thoát chết.

Khơi những điều bị khuất lấp

Để phòng chống tội phạm phải có cơ chế dự báo tình huống và phát hiện sớm người có nguy cơ phạm tội trong xã hội. Tổ chức hệ thống đối thoại thuyết phục họ từ bỏ dự định, lôi kéo họ trở lại thế cân bằng tâm lý trước khi họ phạm tội.

Tài liệu của Trường Tội phạm học – ĐH Montréal (Canada)

Luật hình sự chưa đề cập đến các loại súng tự tạo nên việc tàng trữ nếu bị phát hiện cũng chỉ xử lý hành chính; cơ quan chức năng chỉ có thể vận động người dân tự giác nộp. Theo Tổng cục Cảnh sát, “lỗ hổng” này chỉ có thể “bịt” được trong năm 2009 khi pháp lệnh về quản lý vũ khí được ban hành trên cơ sở thực tế và đề xuất của cơ quan chức năng.

An ninh Thủ đô 20-12-2008

Cuối năm 2008, vụ bé Hảo (Bình Phước) bị mẹ ruột hành hạ dã man nổ ra, dư luận hết sức phẫn nộ. Ngay sau đó, tòa án xét xử và tuyên phạt người mẹ Nguyễn Thị Mỳ hai năm tù giam.

Một lần nữa, dư luận lại dậy sóng vì cho rằng hình phạt đó là quá nhẹ, không phản ánh đúng tính chất dã man của vụ việc. Tuy nhiên, về góc độ tâm lý tội phạm thì chủ tọa phiên tòa này, Phó Chánh án TAND huyện Phước Long Nguyễn Thị Hồng, lại có một cách nhìn nhận khác.

Theo thẩm phán Hồng, hành vi ấy của Mỳ chưa hẳn là dã man như mọi người nghĩ và mức án ấy là hợp lý và có tính nhân đạo theo đúng tinh thần của pháp luật. Có một sự ấu trĩ lớn về nhận thức ngay trong lúc Mỳ thực hiện việc cắt tay chân con mình. Đó là sự thiếu hiểu biết về kiến thức sống và pháp luật. Cạnh đó là tâm lý bức bối vì cuộc sống hiện tại quá khó khăn và ý thức làm cho hả dạ, hả cơn tức. Khi bị bắt giam thì lương tri người mẹ tỉnh ngộ, thực sự hối hận nhưng đã muộn màng. Tại tòa, Mỳ tỏ ra yếu ớt chối tội nhưng đó không phải là bản chất cứng đầu của Mỳ mà là tâm lý quá hoảng sợ.

Luật sư Lê Thành Kính, Đoàn luật sư TP.HCM, nhận xét: Tội phạm bột phát có những diễn biến và trạng thái tâm lý riêng, khác hẳn với nhóm tội phạm có tổ chức. Vì thế, khi áp dụng các biện pháp trừng phạt thì nên tìm hiểu kỹ gốc tích vấn đề để cho họ một con đường mở. Luật sư Kính kể có lần ông bào chữa cho thân chủ là một sinh viên trường luật vừa trúng tuyển vào ngành kiểm sát, phạm tội giết người. Bị cáo này ở nhờ nhà bác ruột và trong một lần cãi vã đã cầm dao đâm chết con của bác. Hành vi ấy của bị cáo là không thể tha thứ nhưng ít ai biết được nguyên nhân sâu xa của việc làm trên là do bị cáo bị ức chế, dồn nén. Những mâu thuẫn giữa bị cáo và gia đình người bác đã tồn tại từ lâu, lần gây án là một lần bột phát.

Khâu điều tra: Chưa quan tâm tâm lý tội phạm

Các chuyên gia hình sự trong khuôn khổ bài viết này đều cho rằng không nên đánh đồng những hành vi tội phạm có tổ chức và những hành vi bột phát tức thời. Bằng trực quan ai cũng hiểu rằng người phạm tội bột phát ít có sẵn bản chất côn đồ, lưu manh trong người.

Về khía cạnh này, thẩm phán Nguyễn Thanh Tùng cho rằng: Ở mỗi khâu của tố tụng, ngoài chuyên môn thì người cán bộ cần có một kiến thức nền về tâm lý học tội phạm. Kiến thức này đủ để họ nắm bắt và cảm nhận được nguyên nhân của từng trường hợp và vụ án cụ thể để đồng cảm với họ để họ không bị rơi vào trạng thái vô cảm.

Nhưng theo luật sư Trương Xuân Tám thì hiện nay vấn đề này dường như chưa được quan tâm đúng mức, nhất là ở giai đoạn điều tra. Luật sư Tám đề xuất là nên có những buổi tập huấn riêng về tâm lý tội phạm cho các cán bộ tố tụng vì hiện nay chưa có.

Tâm sự người xử vụ “mẹ cắt gân con”

Bà Nguyễn Thị Hồng, Phó Chánh án TAND huyện Phước Long (Bình Phước), kể: Trước phiên tòa, chúng tôi dự trù sẽ phạt Nguyễn Thị Mỳ từ ba đến bốn năm tù nhưng sau khi phân tích toàn bộ các tình tiết thì quyết định phạt hai năm.

Ngay sau phiên xử, tôi đã nán lại gặp trực tiếp Mỳ để khơi cho bằng được một điều mà nhiều người thắc mắc là vì sao lại “ăn thịt” chính con ruột mình, bé Hảo. Tôi rất bất ngờ khi Mỳ nói thật rằng: “Tôi nghĩ con mình mình có quyền trừng trị chứ ai bắt tội được”.

Hóa ra Mỳ đã tự cho mình quyền hành hạ con. Hơn 26 năm hành nghề thẩm phán chuyên xét xử hình sự, tôi luôn tin vào cảm nhận trực quan khi đối diện với các bị cáo để cân nhắc, xem xét từng trường hợp cụ thể có thể vận dụng pháp luật giảm nhẹ cho họ một phần hình phạt. Vì thế, nếu người ta bảo có niềm tin nội tâm thì cũng là dễ hiểu, nhờ đó mà những điều khuất lấp trong con người bị cáo được thể hiện.

Giận chồng, giết con

Ngày 17-3-2009, TAND TP Hà Nội xét xử Vũ Thị Gái (xã Tiền Phương, huyện Chương Mỹ, Hà Nội) về tội giết người. Trước đó, ngày 12-7-2008, anh Tặc dùng tay tát vào mặt vợ là Gái khi thấy vợ mình dám cãi mẹ. Đánh xong, anh Tặc bỏ đi học. Giận chồng lâu nay không quan tâm đến mình nên Gái mua kem và bánh mì cho con gái chưa đầy hai tuổi ăn, rồi vơ con dao đâm thẳng vào ngực con. Sau đó, Gái quay dao tự đâm vào bụng mình một nhát rồi lại đâm liên tiếp sáu nhát vào bụng bé. Gái được đưa đi cấp cứu kịp thời nhưng cháu bé thì đã chết.

Sau buổi thi, dùng kiếm truy sát bạn

Sáng 5-5-2009, sau khi kết thúc thi môn văn, về nhà học sinh Phạm Văn Chinh, lớp 12A1, Trường THPT Đào Duy Từ (Đồng Hới) báo với gia đình em bị bạn cùng phòng thi dọa đánh vì không cho bạn nhìn bài.

Ngay đầu buổi chiều thi môn vật lý và địa lý, ông Nguyễn Văn Phương, cậu ruột của Chinh, đến trường và báo sự việc với cô hiệu phó Nguyễn Thị Liêm.

Sau khi báo xong, ông vừa ra tới cổng trường thì thấy một học sinh đang lao vào đánh tới tấp bằng tay, bằng côn nhị khúc và rút kiếm đuổi chém Chinh. Em Chinh được người nhà cấp tốc đưa đến Bệnh viện Việt Nam-Cu Ba (Đồng Hới) trong tình trạng hôn mê, đầu bị sưng tấy và mặt mày thâm tím.

Theo: Phapluattp

(Nguồn: diendankienthuc.net)

Tweet

* Bài viết dưới đây chỉ là ý kiến chủ quan của 1 nhà nghiên cứu và được viết dưới dạng nhật ký

[Xin lỗi, chỉ có thành viên mới thấy link. ]

Hai ba hôm nay, thấy các tờ báo mạng trong nước đăng lại bài báo về [Xin lỗi, chỉ có thành viên mới thấy link. ].

Gặp phóng viên Đất Việt, người dân thôn Đồng Lý, xã Thanh Lãng, huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc, bàng hoàng, sửng sốt bởi chẳng ai tin một thanh niên được tiếng là hiền lành nhất thôn bỗng chốc thành kẻ giết người. “Nghe tin Thắng giết người tôi không thể tin nổi, thằng bé ngoan và học giỏi lắm, chả bao giờ tắt mắt của ai cái gì, không hiểu sao lại ra nông nỗi này”, chị Nguyễn Thị Hoa, hàng xóm của Thắng, nói.

… Từ ngày con đi học xa, tốn kém, mặc dù sức khỏe yếu, mắc bệnh tim nhưng chị Thơm vẫn chăm chỉ kiếm thêm từ việc gánh gạch thuê. Ngày ngày oằn lưng gánh gạch, chị chỉ mong con đỗ đạt nên người. Như để bù lại sự vất vả của mẹ, từ ngày xin được làm giảng viên ở trường Trung cấp Công nghệ Vĩnh Phúc, Thắng không cho mẹ đi làm thuê nữa. “Nó làm ở Vĩnh Yên nên ở nhờ nhà bác trên đó, cuối tuần mới về nhưng lần nào về nó cũng giúp mẹ việc nhà, hàng xóm ai cũng khen. Nó vừa khoe tháng 11 sẽ học tiếp lên ĐH, tôi không ngờ nó lại có gan đi giết người”, chị Thơm sụt sùi nói.

Giống như vô số các vụ án giết, cướp và bạo lực tai tiếng khác, người quen biết kẻ sát nhân thường thổ lộ lời lẽ tương tự.

Các lý do giải thích cho điều này: (a) kẻ thực sự chống đối xã hội và bạo lực thường cực kỳ giỏi giang trong việc lừa mị người khác; và (b) chỉ có rất ít ỏi đối tượng hầu như không bao giờ tỏ ra thân thiện, thậm chí là kẻ sát nhân tiềm năng.

Nghiên cứu cho thấy rằng, hầu hết chúng ta có khả năng làm điều tương tự nếu hoàn cảnh thích hợp xảy đến, và tình trạng bất hòa trong nhận thức lẫn sự chối bỏ (denial) dẫn đến kết quả là người thân thuộc gia đình kẻ sát nhân- khi xuất hiện chuyện khủng khiếp không thật đặc thù- sẽ thể hiện theo kiểu dạng trích dẫn bên trên.

Điều quan trọng cần nhớ: làm điều gì đó ghê gớm, kinh sợ không phải luôn luôn do một ‘kẻ xấu xa’ hoặc ‘tay điên khùng’ hành xử mà đa phần là ai đó nhìn chung được đánh giá ‘người tốt’ hay ‘đứa hiền lành’ dưới các hoàn cảnh tâm lý tởm lợm, một sự đối đầu ý thức hệ chính trị hoặc một tình huống mất trí.

Thêm nữa, rốt ráo thì việc rời bỏ lối nhìn bất kỳ con người nào thuần túy ‘tốt’ hoặc ‘xấu’ đích thị là một bước tiến gần sát hơn tới thực tế.

(Nguồn: blog.caitoi.info)

Tweet

Thiên hướng vị thành niên phạm tội liên quan đến thái độ đối với uy quyền, chứ không phải vì sự phát triển đạo đức của chúng

Đọc bài báo xem chừng cập nhập nhanh nhất [Xin lỗi, chỉ có thành viên mới thấy link. ], tôi lại bắt gặp cái nhìn quen thuộc đến dễ dãi của giới truyền thông nước nhà mỗi khi phản ánh về chủ đề thời sự này:

Mới đây, TAND TPHCM đã tổ chức hội thảo về thực trạng người chưa thành niên phạm tội. Theo Tòa Hình sự TAND TP, từ năm 2002 đến 2006, tỉ lệ người chưa thành niên phạm tội tăng gần 100%. Một điều đáng nói nữa là, người chưa thành niên phạm tội thường đóng vai trò chủ động, trong nhiều trường hợp là những người tổ chức, cấu kết thành băng nhóm. Có thể nhận thấy, giáo dục lối sống đạo đức chưa thực sự được coi trọng, giáo dục pháp luật chưa đưa vào học đường nên hiểu biết pháp luật của người chưa thành niên rất hạn chế. Tuy nhiên, gia đình vẫn là quan trọng nhất.

Dường như vẫn tiếp tục là những kết luận vồi vội, chung chung “sâu xa nhất phải kể đến đó là yếu tố gia đình“; hay tập trung điểm tin theo dòng “nhiều trẻ vị thành niên trở thành tội phạm của những vụ xâm hại tình dục trẻ em“; hoặc dẫn lời cơ quan chức năng “nguyên nhân rất cơ bản là các em không đuợc gia đình giáo dục, giám sát đến nơi đến chốn“; cá biệt thì chỉ thẳng “sự lơ là, thiếu quan tâm của người lớn“; bằng không, chuyên gia sẽ ‘khái quát’ ở tầm vĩ mô “tình trạng gia tăng tội phạm vị thành niên là do sự nhận thức kém về đời sống xã hội cũng như thiếu hiểu biết về pháp luật trong giới trẻ“,…

Chúng ta thường quy lỗi cho hành vi chống đối xã hội của đối tượng người trẻ phạm tội là do kém năng lực tư duy, không phân biệt được đúng, sai trong một tình huống nào đó; tức là, phụ thuộc vào các năng lực tri nhận đạo đức, hiểu biết phải trái.

Hai nhà Tâm lý học Phát triển Anh quốc là [Xin lỗi, chỉ có thành viên mới thấy link. ] và Nicholas Emler không nghĩ thế.

Dựa trên [Xin lỗi, chỉ có thành viên mới thấy link. ], họ đã thử kiểm tra năng lực của 789 cậu trai tuổi từ 12 đến 15 nghĩ thế nào về những sự đúng, sai trong các tình huống khác nhau. Đồng thời, họ cũng tiến hành hỏi chúng về các giá trị đạo đức cá nhân, thái độ đối với uy quyền (authority) và làm tường trình hành vi chống đối xã hội 12 tháng qua.

Vị thành niên có thái độ tiêu cực đối với uy quyền- gồm các thầy, cô giáo và cảnh sát- thường có xu hướng tường trình nhiều vụ dính tới hành vi chống đối xã hội như ăn cắp hoặc đánh nhau. Các giá trị đạo đức của người trẻ- như giữ lời hứa và thật thà-, cũng có liên quan với các mức độ hành vi phạm tội, song điểm căn bản là, lại không liên quan với các năng lực của chúng về sự tri nhận đạo đức, hiểu biết đúng sai.

“Điều này khiến ta nghi ngờ về tính hiệu quả của những chương trình ngăn ngừa, phòng chống nhằm cải tạo lại những người trẻ phạm tội thông qua việc nâng cao mức độ hiểu biết đúng sai, tri nhận đạo đức của chúng,” hai nhà nghiên cứu nói.

Hoạch định chính sách, chiến lược về thái độ của người trẻ đối với uy quyền xem ra hiệu quả hơn nhiều, song các nhà nghiên cứu lưu ý rằng, những thái độ như thế “dường như kiên định ghê gớm qua thời gian, hàm ý chúng được nắm giữ vững chắc, đã khắc ghi sâu thẳm trong bản sắc cá nhân và thật khó để thay đổi chúng.“

Nhân tiện, tôi luôn cảm thấy ngỡ ngàng mỗi khi tiếp cận với tài liệu Tâm lý học Tư pháp và Tội phạm; đặc biệt hơi choáng váng về sự đa dạng trong hoạt động tình dục của con người, như một cặp đều ngoài 30 tuổi phải chết thật thảm thiết lúc đang khoái sướng, [Xin lỗi, chỉ có thành viên mới thấy link. ] (hai thanh kim loại nặng dài 22cm, đường kính 2,5cm được đút ngập sâu vào trực tràng của cả người đàn ông và phụ nữ 18cm; dòng điện điều chỉnh ở 90 volts, song cũng có thể tăng lên 130 volts,…)

Tài liệu Tâm lý học Tư pháp và Tội phạm còn hấp dẫn ở chỗ, đoan chắc nó chỉ mô tả bề mặt của tảng băng; suy ra là còn nhiều người thực hiện những hành vi tương tự thế (chỉ có điều an toàn hơn chăng); cũng như phạm vi hoạt động, biểu hiện chuyên nghiệp và mức độ nguy hiểm của tội phạm vị thành niên trong thực tế có thể phức tạp hơn những gì thấy trên trang báo.

(Nguồn: blog.caitoi.info)

Tweet

Tội phạm trẻ hóa - nạn nhân của xã hội quản lý kém

“Những kẻ phạm pháp, nhưng chủ yếu lại là nạn nhân của xã hội được quản lý quá kém, bởi những người lớn thiếu trách nhiệm, nhất là thiếu hiểu biết…” – Thạc sĩ Phát triển cộng đồng, bà Nguyễn Thị Oanh nói về tình trạng tội phạm đang trẻ hoá.

Tội phạm có xu hướng ngày càng trẻ hoá, trong ảnh, đối tượng Trần Quang Vương (áo đen), một trong 3 tay trực tiếp ch�

Tội phạm trẻ hóa - nạn nhân của một xã hội quản lý kém

Trong hàng loạt các vụ cướp, đâm, chém… vừa qua, hầu hết hung thủ đều trong độ tuổi rất trẻ, dưới 25, thậm chí chỉ mới 16–17 tuổi. Như vụ “cướp chém người truy đuổi” ở quận Tân Bình, 4 đối tượng chém anh Thanh và Tâm tại hẻm 622 Cộng Hoà, bị bắt hôm 11/4 cho thấy, đối tượng cầm đầu, Đạt “trắng” chưa đầy 25 tuổi.

Bên cạnh đó, đa số đối tượng phạm tội hình sự, bị bắt trong thời gian qua là những thanh niên không có nghề nghiệp ổn định và đến từ các tỉnh, thành lân cận. Tình trạng tội phạm ngày càng gia tăng và có dấu hiệu trẻ hoá đang làm đau đầu các nhà quản lý, cơ quan công quyền. PV TS đã có cuộc trao đổi với bà Nguyễn Thị Oanh, Thạc sĩ phát triển cộng đồng nhằm tìm hiểu nguyên nhân và thực trạng trên.

Thưa bà, thời gian gần đây, tình trạng côn đồ ngày càng lộng hành, đa số đối tượng phạm tội, đều nằm trong độ tuổi dưới 25, phải chăng, có hiện tượng tội phạm ngày càng trẻ hoá?

Hiện tượng trẻ hoá tội phạm cũng không có gì lạ. Đặc điểm tâm lý của tuổi mới lớn là hiếu động. Đặc điểm này không phải là xấu, nhưng nó cần được định hướng vào mục đích tốt, sáng tạo.

Tuổi này muốn làm điều gì đó lớn lao, to tát để tự khẳng định mình, nhưng lại không được chuẩn bị nên đành phải dùng nghị lực của mình vào cái xấu. Càng bị ức chế các em càng “nổ tung”. Hiện tượng này không lạ với hiện trạng bất ổn tâm lý chung, thiếu niềm tin, nghèo đói ở một bộ phận dân chúng thất học, thất nghiệp...

Vì sao tình hình tội phạm lại diễn ra theo xu hướng này?

Đây là điều tất yếu trong quá trình đô thị hoá, nhất là ở nước ta khi việc quản lý đô thị và quản lý vĩ mô còn bất cập. Vấn đề phải được giải quyết từ cái gốc là đẩy mạnh phát triển nông thôn, xoá bớt khoảng cách giữa nông thôn và thành thị.

Tăng cường công nghiệp hoá nông thôn, dạy chữ và dạy nghề cho tuổi trẻ tại đây, để họ có công ăn việc làm tại chỗ. Đời sống nông thôn phải trở nên hấp dẫn hơn, với điều kiện sống được cải thiện, các dịch vụ vui chơi giải trí, và học hỏi thêm được tăng cường.

Nói cách khác, tạo thêm lực “hút” và giảm bớt sức “đẩy” của nông thôn. Đó cũng là lý tưởng của phát triển quốc gia. Tuy nhiên, cũng phải nỗ lực giải quyết cái ngọn, vì hiện tượng này gây thêm bất ổn xã hội.

Những khuôn mặt non choẹt như thế này đã sớm phạm tội hình sự. Ảnh: Phan Công

Phần nhiều các băng nhóm tội phạm hình sự bị triệt phá thời gian qua tại TP.HCM, đối tượng tham gia các băng nhóm này thường là những thanh niên nhập cư, không có nghề nghiệp ổn định; bà nhìn nhận như thế nào trước thực trạng này?

Hiện tượng thanh thiếu niên phạm pháp, dù họ là người nhập cư hay tại chỗ là hậu quả không thể tránh của khủng hoảng gia đình và sự xuống cấp của nền giáo dục hiện nay. Các em là những kẻ phạm pháp, nhưng chủ yếu là nạn nhân của một xã hội được quản lý quá kém, bởi những người lớn thiếu trách nhiệm, nhất là thiếu hiểu biết (về con người và quy luật phát triển xã hội).

Giới trẻ đang rất cần những thần tượng ngay trong đời thường

Theo bà, cần phải làm gì để hạn chế hành vi phạm tội của những đối tượng này?

Ở các nước, nhất là ở các đô thị lớn, luôn có những trung tâm xã hội, trung tâm cộng đồng với những cán bộ được trang bị kiến thức và kỹ năng tâm lý xã hội để tiếp cận, tập hợp và thu hút các em vào những lớp học chữ, học nghề, các sinh hoạt văn hoá bổ ích mang tính giáo dục.

Những cán bộ này được đào tạo bài bản về khoa học công tác xã hội. Ngành này mới được công nhận năm 2004. Ở thành phố, qua sáng kiến tư nhân có những giáo dục viên đường phố, mà đóng góp của họ để tiếp cận trẻ lang thang không phải là nhỏ. Nhưng họ còn quá ít, chưa được tạo điều kiện để hoạt động hữu hiệu.

Lẽ ra, đó phải là chính sách chung của Nhà nước. Ờ nhiều thành phố lớn như New Dehli, Calcutta… họ góp phần không nhỏ vào việc ổn định trật tự đô thị.

Theo Thạc sĩ Nguyễn Thị Oanh, những đối tượng phạm pháp còn là nạn nhân của xã hội được quản lý kém! Trong ảnh, các thanh niên bị bắt quả tang tại một "ổ" lắc. Ảnh: Phan Công

Gần đây, lại nổi lên thêm tình trạng bạo lực học đường, học sinh không ngại dùng hung khí như mã tấu, dao găm để đâm, chém nhau ngay trước cổng trường. Theo bà, phải chăng tình trạng này xuất phát từ việc ảnh hưởng của phim ảnh, hay việc giáo dục ở nhà trường và gia đình có vấn đề?

“Bạo lực học đường” luôn hiện diện một cách ngấm ngầm, khi trẻ có xu hướng kết hợp với nhau để cô lập, ăn hiếp một trẻ khác. Bạo lực học đường bao gồm cả khi thầy đánh trò, và dùng tay học trò khác để trừng phạt các em. Đây là tấm gương xấu nhất vì qua đó các em xem chuyện đánh đập là bình thường và bắt chước.

Ở các nước, một người lớn bị bắt gặp đánh trẻ là phải ra toà. Bạo lực tăng cường về mức độ cũng do bầu không khí “bạo lực” chung của xã hội.
Bạo lực trẻ em ở đâu cũng có. Nếu cô thầy tâm lý hơn một chút cũng dễ phát hiện và ngăn chặn kịp thời. Tiếc rằng thầy cô chỉ được chuẩn bị để dạy chữ. Các phòng xã hội, phòng tham vấn tâm lý học đường đã góp phần không nhỏ vào việc làm giảm bớt nạn bỏ học và các vấn đề (tệ nạn) xã hội học đuờng. Tiếc rằng, những trường có cơ chế này còn quá ít. Chủ trương đã có, nhưng sự phát triển của cơ chế này còn quá chậm.

Thưa bà, như vậy thì phải chăng đạo đức xã hội của chúng ta đang đi xuống? Nếu vậy, cần phải làm gì để cải thiện tình trạng này?

Điều này đã quá rõ, và nó là mảnh đất phì nhiêu cho đủ loại tệ nạn xã hội nở rộ. Đảng và Nhà Nước rất quan tâm nên có phong trào học hỏi làm theo gương Bác Hồ. Điều này rất tốt, nhưng với trẻ em, thanh thiếu niên cần ngay những tấm gương sống động bên cạnh chúng, xung quanh chúng. Chúng đang đói thần tượng trong đời thường, là cha mẹ, thầy cô, các nhà hoạt động thanh niên, hoạt động xã hội, những bạn trẻ hiếu học, tài năng...

Nhưng các phương tiện truyền thông khiến cho trẻ chỉ muốn lớn lên làm người mẫu, hay ca sĩ. Các nhà xã hội học cho biết rằng, cuộc sống vật chất thừa thãi cũng kích thích lòng ham muốn của trẻ nghèo, và kích động chúng phạm tội để có các thứ đó. Nhất là khi xung quanh chúng có người làm giàu to, mà không phải cực nhọc chút nào.

Làm gì ư? Đơn giản nhất là mỗi chúng ta phải sống thế nào để bạn trẻ tin rằng “sống tốt có ý nghĩa và hạnh phúc” nữa.

Cảm ơn bà!

(Nguồn: [Xin lỗi, chỉ có thành viên mới thấy link. ])

Tham khảo thêm:

- Trẻ vị thành niên phạm tội do ảnh hưởng của gia đình

Spoiler

Số liệu thống kê của Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao cho thấy 71% trẻ vị thành niên phạm pháp do không được quan tâm chăm sóc đến nơi đến chốn. Một nghiên cứu mới đây của Bộ Công an cũng chỉ ra nguyên nhân phạm tội của trẻ vị thành niên xuất phát từ gia đình…

Các em học sinh trường Giáo dưỡng số 2 (Yên Mô, Ninh Bình) trong giờ học văn hóa. (Ảnh chỉ có tính chất minh hoạ - Ảnh: Trần Thường)

Trước thực trạng trẻ vị thành niên phạm tội trộm cắp, cướp giật đang ở mức báo động, Viện Tâm lý học vừa có công trình nghiên cứu dưới góc độ khoa học tâm lý nhằm mổ xẻ nguyên nhân trẻ phạm pháp. Các phân tích của công trình nghiên cứu này cho thấy nguyên nhân trẻ vị thành niên phạm pháp do ảnh hưởng của gia đình chiếm một tỉ lệ không nhỏ.

Cha mẹ làm sai, con làm theo

Người xưa thường cho rằng muốn con cái trở thành thương nhân thì nên ở gần chợ, muốn con hay chữ thì ở gần trường học, còn nếu gần trộm, gần cướp thì sớm hay muộn cũng vào tù ra khám. “Gần mực đen, gần đèn thì rạng”, câu tục ngữ mang tính giáo dục đến nay vẫn hoàn toàn đúng.
Theo số liệu thống kê tội phạm học, trẻ em phạm pháp có nguồn gốc gia đình làm nghề buôn bán bất hợp pháp chiếm 51,94%, gia đình có người phạm tội hình sự chiếm 40%, 30% trẻ phạm tội có bố, mẹ hoặc cả hai nghiện hút. Có trường hợp bố mẹ trực tiếp đẩy con ra đường, xúi giục chúng làm những điều bất chính khiến trẻ bỏ nhà đi hoang, sống bụi, trộm cắp. Theo số liệu của Viện Kiểm sát Nhân dân TP.Hà Nội, tỉ lệ người chưa thành niên có hành vi trộm cắp tài sản đồng phạm với bố mẹ là 5%.

Sống trong các gia đình có bố mẹ hoặc người lớn khác có hành vi thiếu văn hóa, lối sống vô đạo đức và thậm chí có cả những hành vi phạm tội, như bố mẹ bất hòa hay đánh chửi nhau, đánh bạc, nghiện rượu, nghiện ma túy, buôn lậu, trộm cắp, tham ô... , các em dần dần coi thường pháp luật, nhiễm các thói hư tật xấu và dễ bị lôi kéo rồi dẫn tới đồng lõa với hành vi phạm pháp. Chỉ có những trẻ có ý chí kiên cường, có lòng tự trọng cao, sớm có khả năng đánh giá đúng, sai mới tránh được những ảnh hưởng xấu đó.

Con hư do thiếu tình cảm cha mẹ

Trên thực tế, cũng có nhiều trường hợp bố mẹ là người tốt, có đủ kiến thức và trình độ hiểu biết nhưng không chú ý đúng mức đến việc giáo dục con cái hoặc không có điều kiện giáo dục chúng. Có người ỷ lại cho nhà trường, một số mải lo làm ăn, kiếm sống hoặc phải đi công tác trong một thời gian dài. Có gia đình bố mẹ ly hôn, có con ngoài giá thú, một trong hai người chết hoặc vì lý do nào đó phải xa cách dẫn đến việc con cái bị bỏ rơi, thiếu sự dạy dỗ và tình thương gia đình.

Những đứa trẻ không được chăm sóc và dạy dỗ chu đáo sẽ có tâm lý lệch lạc, tự do ngang bướng, thậm chí bất cần. Chúng dễ dàng phạm tội khi bị rủ rê, lôi kéo...

Số liệu thống kê của Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao cho thấy 71% trẻ vị thành niên phạm pháp là do không được quan tâm chăm sóc đến nơi đến chốn. Một nghiên cứu mới đây của Bộ Công an cũng chỉ ra nguyên nhân phạm tội của trẻ vị thành niên xuất phát từ gia đình: 8% trẻ phạm tội có bố mẹ ly hôn, 28% phàn nàn bố mẹ không đáp ứng nhu cầu cơ bản của các em, 49% phàn nàn về cách đối xử của bố mẹ.

Gần 50% trẻ phạm tội vì bị đối xử hà khắc

Có những gia đình bố mẹ thiếu hiểu biết hoặc không kiềm chế được nên đã coi việc hành hạ, đánh đập hoặc dùng các nhục hình với trẻ như là quyền của họ. Khi trẻ có lỗi, cha mẹ đánh; khi cha mẹ buồn bực, lo lắng cũng trút đòn roi lên đầu con cái. Nhiều đứa trẻ bị bạo hành đã nghĩ rằng bố mẹ và gia đình không còn yêu thương, che chắn và bảo vệ mình nữa.

Chính cách xử sự này của bố mẹ đã khiến trẻ bị khủng hoảng tâm lý, tự ti, khó hòa nhập, nhiều em trở nên hung hãn, lì lợm, xa lánh mọi người và căm ghét gia đình. Chính trong hoàn cảnh này, trẻ dễ bị những kẻ xấu lôi kéo, lợi dụng, khống chế thực hiện những hành vi trái pháp luật, trong đó có tội trộm cắp, cướp giật.

Theo số liệu điều tra trong 2.209 học viên các trường giáo dưỡng, có tới 49,81% trong số này sống trong cảnh bị đối xử hà khắc, thô bạo, độc ác của bố mẹ. Số em bị bố đánh chiếm 23% (gấp 6 lần mẹ đánh); bị dì ghẻ, bố dượng đánh chiếm 20,3%.

Như vậy, môi trường gia đình lành mạnh sẽ là yếu tố quyết định tạo cho con cái những điều kiện thuận lợi để hình thành và phát triển nhân cách.

Bố mẹ nuông chiều khiến trẻ hư

Con hư còn bởi cách dạy. Sự quá nuông chiều, thỏa mãn mọi nhu cầu con cái của bố mẹ sẽ tạo nên thói quen đòi gì được nấy. Bên cạnh sự nuông chiều, cha mẹ bao bọc mọi việc khiến cho con trẻ hình thành tính ỷ lại, dựa dẫm, sống ích kỷ, lười nhác, không ý thức về trách nhiệm, luôn đòi hỏi được phục vụ, được hưởng thụ.

Đến một lúc nào đó, khi gia đình không thỏa mãn những yêu sách hoặc không có điều kiện phục vụ thì con cái trở nên bất mãn, thậm chí thù ghét bố mẹ. Để gây áp lực với gia đình, chúng thường chọn giải pháp bỏ nhà đi bụi, tụ tập với bạn bè hư. Nhiều trường hợp trẻ trộm cắp tài sản của chính bố mẹ mình hoặc của người khác để thỏa mãn những nhu cầu không chính đáng như đua đòi ăn diện, đánh bạc, hút chích...

Theo Th.S Đặng Thanh Nga (Viện Tâm lý học)

Người lao động

(Nguồn: vietbao.vn)

- Trẻ phạm tội, vì đâu?

Spoiler

Luật sư Nguyễn Bằng Phi, thuộc Văn phòng luật sư miền Bắc, nhận nhiệm vụ bảo vệ cho một thiếu niên 17 tuổi, phạm tội "Cướp tài sản có tổ chức". Bi hài ở chỗ số tiền mà cả nhóm cướp được chỉ vỏn vẹn có... 64.000 đồng.

Vũ Văn Trung, Đinh VănThuỷ, thủ phạm trong vụ giết hại (rồi tống tiền gia đình) bé Linh Chi ở Hà Tây

Sự việc bắt đầu từ 11h ngày 16/9/2004, một nhóm bạn thuộc Trường THCS Xuân Đỉnh, Hà Nội gặp gỡ nhau ở một quán bia trước cổng trường, sau khi nhậu... tây tây cả nhóm bèn bàn nhau đi cướp. Đỗ Kim Cường, 14 tuổi, học sinh lớp 9, hỏi ý kiến Hưng, 17 tuổi, học sinh lớp 12 với tư cách là một đàn em hỏi đại ca: Em muốn đi trấn tiền của taxi, anh xem thế nào?
Hưng, vốn cần tiền để mua quần áo và mời bạn gái đi uống cà phê đã nhanh chóng đồng ý rồi cùng đồng bọn bàn bạc về việc chuẩn bị dụng cụ, hung khí để thực hiện vụ cướp ngay trong chiều tối hôm đó.

Cường được phân công ngồi trên cùng phía tay phải lái xe, cầm dao để khống chế lái xe, Hưng cầm một con dao gọt hoa quả khống chế lái xe từ phía sau. Huy và Nam, đều 14 tuổi, được phân công cầm côn và giẻ để hỗ trợ Cường khống chế lái xe, siết cổ, trói lái xe để lục tiền. Tùng (16 tuổi) và Hiến (15 tuổi) đi xe máy theo sau để hỗ trợ khi cần thiết.

Cả bọn thực hiện cướp tiền của lái xe taxi Đinh Thanh Tự, 22 tuổi. Tuy nhiên vụ cướp diễn biến không mấy thành công, lũ trẻ bị... lạc đường đến nơi mà chúng dự định sẽ tiến hành vụ cướp. Cường lúng túng, manh động, gí dao vào mạng sườn tài xế trong khi anh đang điều khiển xe, làm xe mất tay lái, đâm vào một gốc cây bên dường rồi lao xuống một mương nước.
Nam sợ quá mở cửa xe... chạy trốn, còn lại 3 thành viên gí dao và côn khống chế đòi tiền và được anh Tự đưa cho... 64.000 đồng. Lái xe Tự, sau khi bị cướp đã khai báo rằng, thực ra trong túi anh lúc đó có 234.000 đồng, nhưng chỉ đưa cho lũ cướp nhí một ít, sau này mới biết là 64.000 đồng. Nhận được tiền, cả bọn vội vàng tẩu thoát nhưng Cường bị quần chúng bắt giữ. Những tên còn lại ra công an đầu thú ngay ngày hôm sau.

Theo báo cáo đề tài Nghiên cứu, đánh giá, phân tích tình hình người chưa thành niên vi phạm pháp luật và hệ thống xử lý tại Việt Nam do Viện Khoa học Pháp lý phối hợp cùng tổ chức UNICEF thực hiện, thì trong số các tội phạm thuộc nhóm các tội xâm phạm sở hữu, thì các tội trộm cắp và tội cướp tài sản có tỉ lệ cao nhất. Trung bình trong toàn quốc người chưa thành niên phạm tội trộm cắp tài sản chiếm 31,8% (năm 2003).

Trong vòng 4 năm từ 2000 đến 2003, toàn tỉnh Thanh Hóa có 327 trẻ vi phạm pháp luật thì có tới 265 em phạm tội trộm, cướp và lừa đảo, tước đoạt tài sản của người khác, chiếm 81% tổng số trẻ em phạm pháp của tỉnh.

Những tội phạm vị thành niên trước vành móng ngựa

Trường hợp cậu bé Mai Văn Duy, 15 tuổi, quê ở huyện Nga Sơn, tỉnh Thanh Hóa là một ví dụ. Ngày mùng 6 tết Ất Dậu, Duy đã có mặt tại bờ hồ Hoàn Kiếm (Hà Nội), để chuẩn bị cho phi vụ làm ăn đầu xuân của nó. Nhanh như cắt, chạy đến chộp lấy sợi dây chuyền trên cổ một du khách rồi chạy về phía chợ Hàng Bè hòng tẩu thoát. Đúng lúc đó, Tổ tuần tra của Công an phường Hàng Bạc đi tới, Duy bị tóm gọn và đưa vào xông đất tại Nhà giữ trẻ phạm pháp ở Hà Nội.

Tuy nhiên, không chỉ dừng lại ở tội cướp giật, tình hình vi phạm pháp luật trong trẻ vị thành niên có xu hướng gia tăng với mức độ ngày càng nghiêm trọng. Điển hình như các tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác, tội giết người, tội hiếp dâm trở nên điển hình và có diễn biến phức tạp.

Tội danh cố ý gây thương tích cho người khác chiếm 11,1% trường hợp trẻ vị thành niên vi phạm pháp luật trong cả nước (theo tài liệu của Viện Kiểm sát nhân dân năm 2003).

Đã xuất hiện những loại tội phạm trong trẻ vị thành niên mà trước đây ít hoặc không xảy ra như tội buôn lậu, chống người thi hành công vụ, thể hiện rõ ý thức coi thường pháp luật và kỷ cương của Nhà nước.
Hơn nữa, đã có sự trẻ hóa ngay trong lứa tuổi vị thành niên. Số liệu năm 2003 cho thấy, số người chưa thành niên phạm tội từ 14 - 16 tuổi chiếm 13,4% trẻ vị thành niên phạm tội.

Vụ án gần đây nhất do trẻ vị thành niên gây ra thực sự gây sốc trong dư luận, đặc biệt là cho các bậc cha mẹ có con cái ở lứa tuổi diễn biến tâm lý vô cùng phức tạp này. Ngày 26/11/2004, sát thủ 17 tuổi Vũ Văn Trung (18 tuổi), học sinh lớp 12 Trường THPT Mỹ Đức A tỉnh Hà Tây đã xuống tay sát hại bé Nguyễn Thị Linh Chi, 8 tuổi, là hàng xóm của Trung.
Vũ Văn Trung đã mua một chiếc thẻ điện thoại trả tiền trước để gọi điện tống tiền gia đình nạn nhân và chiếm đoạt được 20 triệu đồng. Số tiền này Trung khai đã mua một chiếc xe máy, trả nợ mẹ 2 triệu đồng, số còn lại nướng hết vào lô đề.

Ngày 21/5/2005, Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Hà Tây đã thực hiện lệnh bắt khẩn cấp Vũ Văn Trung về 2 tội giết ngườiv à cưỡng đoạt tài sản. Hai học sinh khác của Trường Mỹ Đức A là Đinh Văn Thủy (người trực tiếp gọi điện tống tiền gia đình nạn nhân) và Lê Văn Minh, cùng 18 tuổi (người đến nhận tiền từ gia đình nạn nhân) cũng bị bắt về tội cưỡng đoạt tài sản.

Trẻ em phạm tội: Đừng đổ lỗi cho xã hội!

Nguyên nhân chủ yếu gây nên tình trạng gia tăng tội phạm vị thành niên là do sự nhận thức kém về đời sống xã hội cũng như thiếu hiểu biết về pháp luật trong giới trẻ - Tiến sĩ Nguyễn Thị Minh Tâm, Thư ký Ủy ban Quốc gia về Thanh niên Việt Nam nhận xét.

Trẻ vị thành niên muốn có những đặc quyền của người lớn; tuy nhiên các em lại không hiểu rằng những quyền lợi này gắn liền với trách nhiệm. Có nghĩa là họ phải hành động theo đúng pháp luật và chuẩn mực xã hội. Đa số trẻ phạm pháp chỉ nhận ra điều này khi phải trực tiếp đối mặt với những hình phạt được quy định cho những tội danh chúng gây ra.

Hơn nữa, trẻ luôn mong muốn được coi là một người lớn, một anh hùng trong mắt bạn bè cùng trang lứa - tiến sĩ Tâm cho biết thêm. Xét trong trường hợp của Nguyễn Thành Hưng như ví dụ đã nêu trên, thì nhận xét này hoàn toàn chính xác.

Nguyên nhân chủ yếu thúc đẩy Hưng phạm tội không phải là do sự cấp bách về tiền - luật sư Nguyễn Bằng Phi nói - mà là do máu anh hùng nổi lên, là người lớn tuổi nhất trong nhóm, và đặc biệt là nhận được sự tín nhiệm của các đàn em khi được hỏi ý kiến về vụ cướp.

Bản thân Hưng, khi được hỏi, cũng không ý thức được mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội của mình, lấy tiền của một người lớn cũng chẳng khác gì trấn một ít tiền từ những bạn cùng tuổi.

Trong khi những tội phạm xảy ra do nguyên nhân xã hội sau khi xem phim ảnh bạo lực kích động như: cướp giật, giết người, hiếp dâm, cố ý gây thương tích, gây rối trật tự xã hội đang làm đau đầu các nhà nghiên cứu xã hội, thì họ cũng chỉ ra rằng gia đình có ảnh hưởng quyết định đối với trẻ vị thành niên phạm tội.

Luật gia Đinh Bích Hà, thuộc Viện Nghiên cứu Khoa học Pháp lý nhận xét: Một đứa trẻ liệu có thể trở thành một công dân tốt không khi mà bố nó nghiện hút, còn mẹ nó thì đi buôn.. ma túy? - bà Hà đặt câu hỏi. Những trẻ em sinh ra trong gia đình có người phạm tội rất dễ trở thành... đồng phạm với cha mẹ chúng sau này.

Bên cạnh lý do thiếu hụt về kinh tế thúc đẩy trẻ phạm tội, nhiều người cho rằng chính sự thỏa mãn vô nguyên tắc những đòi hỏi của con cái và nhượng bộ chúng một cách thái quá dẫn tới sự hư hỏng của trẻ. Một số ông bố, bà mẹ khi thấy con mình vi phạm pháp luật hoặc phạm tội đã ra sức chạy chọt, lo lót để được tha bổng hoặc giảm nhẹ tội. Những việc làm ấy đã tiếp tay, làm bà đỡ cho con cái họ nảy sinh thái độ coi thường pháp luật, và vô tình đã khuyến khích người chưa thành niên phạm tội.

(Theo Công an nhân dân)

(Nguồn: vietbao.vn)

- Càng "yêu" sớm càng dễ phạm tội

Spoiler

Thanh thiếu niên nào quan hệ tình dục sớm hơn bạn đồng lứa thường có xu hướng dễ phạm tội hơn khi ở tuổi trưởng thành, một nghiên cứu của Mỹ mới cho hay.

Một đôi nam nữ trong lễ hội hôn ở Philippines. Ảnh minh họa của Reuters.

Khảo sát được thực hiện với hơn 7.000 thanh thiếu niên trên tòan nước Mỹ cho kết quả là: các em phạm tội vị thành niên thường đã quan hệ tình dục sớm một hoặc hai năm so với độ tuổi trung bình thì có tỷ lệ phạm tội cao hơn 20% so với các bạn khác. Còn những thiếu niên "lên giường" lần đầu muộn hơn có tỷ lệ phạm tội ít hơn.

"Điều đó không có nghĩa là sex khiến người ta phạm tội, mà là việc từng nếm mùi sex, nhất là nếm sớm, sẽ đưa đẩy người ta vào con đường khác", Stacy Armour, đồng tác giả công trình nghiên cứu của đại học Ohio, nói.

Nghiên cứu này còn chỉ ra rằng ảnh hưởng của quan hệ tình dục sớm có thể tiếp diễn cho đến khi trưởng thành, bởi một khi thiếu niên "lên giường" sớm, họ có thể có nguy cơ đi vào những mối quan hệ với những người có hành vi không bình thường.

Mai Trang (theo Reuters)

(Nguồn: vietbao.vn)

Tweet

“Gien tội phạm” - có hay không lợi thế ở tòa?

(TT&VH) - Ngày nay ở Mỹ và một số nước châu Âu các thẩm phán đã quan tâm hơn tới mức độ ảnh hưởng của “di truyền xấu” tới tội phạm. Nhưng điều này liệu có lợi không đối với các bị cáo tại tòa?

Chuyện của Mobley

Hung thủ có vũ trang xông vào một quán ăn ở thị trấn Oakwood (Mỹ). Hắn ta đòi nhân viên thu ngân nộp hết tiền rồi sau đó nã súng vào cằm nhân viên quản lý dù người này không hề chống cự. Phải ba tuần sau tên cướp mới bị tóm cổ, nhưng trong khoảng thời gian đó hắn đã kịp thực hiện sáu vụ cướp nữa. Câu chuyện về tên tội phạm Steven Mobley, 25 tuổi, không những ghi sâu vào ký ức của các nhà luật học mà cả các nhà sinh học.

Mobley phạm tội trong tháng 2 năm 1991 và sau hai năm thì bị kết án tử hình. Trong khi chờ ngày đền tội hắn thường xuyên đe dọa các quản giáo và gây sự với các bạn tù. Mobley thậm chí còn xăm trên lưng hai chữ Domino’s pizza - tên quán ăn nơi hắn đã gây ra án mạng. Hắn rất hung hăng và các luật sư của hắn quyết định sử dụng điều đó để mong... giảm án. Họ nói rằng Mobley đơn giản là không thể tự kiểm soát được bản thân và đề nghị xét lại kết quả giám định y tế. Các vị luật sư lấy bài báo khoa học mới được đăng của nhà nghiên cứu gien Hà Lan Han Brunner để tăng thêm tính thuyết phục cho lý lẽ của họ.

Brunner nghiên cứu một gia đình lớn có nhiều bộc lộ tính hung hăng vô cớ. Trong cơ thể của các thành viên thuộc dòng tộc này có một gien mang hình hài khác lạ. Brunner cho rằng gien này được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác cùng với tính cách dễ bùng nổ. Các luật sư của Mobley muốn mời nhà khoa học tới dự phiên tòa với tư cách là chuyên gia về di truyền học. Bố của Mobley cũng sẵn sàng trả tiền cho con trai về chi phí phân tích di truyền. Nhưng sự việc không dẫn tới việc thử gien bởi sau nhiều cuộc tranh tụng lê thê tòa phán công trình của Brunner chưa đủ sức thuyết phục. Năm 2005, Steven Mobley phải đền mạng bằng một mũi tiêm độc.

Nếu Mobley được sống thêm một thời gian thì tòa có thể chấp nhận cho hắn thử gien. Từ năm 2003, thời điểm Mobley bị xử tại tòa, đến nay đã có nhiều công trình khoa học khẳng định rằng sự khác thường về gien khiến con người ta trở thành ác thú.

Chuyện của Abdel Malik

Trong thời gian này ở châu Âu đã có tiền lệ: Tháng 10 năm nay một tòa án ở Italia đã lưu ý tới kết quả giám định gien và bớt cho bị cáo một năm tù giam. Abdel Malik, dân Algeria nhập cư, đâm chết khách qua đường vì người này đã xúc phạm hắn. Người ta tìm thấy trong mẫu ADN của hắn chính cái gien “ác” mà các luật sư của Mobley cũng định tìm kiếm.

Nhiều người phạm tội là do “gen xấu”

Nhà sinh vật học chuyên về nghiên cứu phân tử Petro Petrini và nhà thần kinh sinh lý học Juzeppe Sartori được mời đến tòa làm chuyên gia thẩm định. Satori chụp X quang tên sát nhân và kết luận rằng hắn khát máu vì hoạt động não bị rối loạn. Còn sự phân tích gien do Petrini tiến hành, cho thấy bị cáo có khuynh hướng bạo lực bẩm sinh. Ông tìm thấy ở hắn đồng thời mấy mẫu gien có thể tác động tới hành vi hiếu chiến. Điều này là do sự sản sinh và trao đổi chất serotonin. Thiếu serotonin trong não gây ra bệnh trầm cảm, còn nếu dư thừa thì khiến con người ta dễ bị kích động và hung hăng. Các thẩm phán đã chấp nhận lý lẽ của các nhà khoa học.

Công trình của Terry Moffett

Trong báo cáo gửi tới tòa án Petrini không chỉ viện dẫn bài báo của Brunner mà có cả những công trình nghiên cứu mới hơn. Một trong số đó là công trình của nhà tâm lý học Anh Terry Moffett. Năm 2002, bà đã tổng kết sự quan sát nhiều năm đối với 442 thanh niên ở New Zealand. Các nhà khoa học đã theo dõi số phận của những con người này gần như từ lúc lọt lòng mẹ và thường xuyên mời họ đến phòng thí nghiệm để kiểm tra các chỉ số y học. Khoảng 30% số người này có gien “ác” monoanino oxidase A. Moffett quan tâm tới loại gen này và bà tìm kiếm họ tên những người tham gia thử nghiệm trong hồ sơ cảnh sát. Thoạt nhìn thì những người mang gien “ác” cũng có tỷ lệ vi phạm pháp luật như những người khác. Vậy là Moffett quyết định nghiên cứu sâu hơn về tiểu sử của tất cả những đối tượng thử nghiệm và phát hiện ra cốt lõi vấn đề. Phạm tội nhiều hơn cả là những người có gien monoanino oxidase A mà thời thơ ấu bị bố mẹ đối xử thô bạo. Bà nói: “Có lẽ, sự rối loạn trao đổi chất serotonin khiến con người ta bị tổn thương tâm thần mạnh. Tuổi thơ khắc nghiệt ít tác động hơn nhiều tới hành vi của những người có cấu trúc gien khác”.

Tờ RuNewsweek cho biết, phán quyết của tòa án Italia đối với trường hợp của Abdel Malik khiến các luật sư rất phấn khởi. Họ cho rằng các thẩm phán bắt đầu có thái độ nghiêm túc đối với các chỉ số về gien. Về mối lo ngại những đối tượng có khuynh hướng bạo lực bẩm sinh sẽ được tòa án ưu ái, các luật sư khẳng định điều này là không có cơ sở. Abdel Malik chỉ được giảm án có một năm. Hơn nữa, không có quá nhiều trường hợp như Abdel Malik. Trong khoảng 15 cuộc giám định gien thì chỉ một vụ có chứng cứ thuyết phục về khuynh hướng bạo lực do di truyền. Mặt khác, việc thử gien cũng mang mặt trái là kết quả giám định có thể quay lại chống chính tên tội phạm. Tòa có thể suy diễn kết quả giám định gien theo nhiều hướng - hoặc là giảm án chút ít hoặc là tăng thời gian cách ly với xã hội với lý do người có gien bạo lực rất khó cải tạo.

Xin lưu ý đến trường hợp của Timoti Landrigan, tên tội phạm người Mỹ bị kết án tử hình năm 2005 vì tội giết người. Luật sư đòi phải giám định gien, dựa vào cớ dòng tộc của bị cáo có nhiều người phạm tội sát nhân. Vị thẩm phán tuyên bố nếu kết quả giám định khẳng định đúng như vậy thì bị cáo còn tỏ ra nguy hiểm hơn theo cách nhìn của tòa. Và đơn xin giảm tội cho Landrigan của luật sư bị bác.

Kiều Ngọc

(Nguồn: [Xin lỗi, chỉ có thành viên mới thấy link. ])

Tweet

Về hiện tượng "giết người hàng loạt"



Nhân vụ xử "phù thủy" giết người hàng loạt Lê Thanh Vân

xxxN - Theo các nhà nghiên cứu tội phạm học trên thế giới, “giết người hàng loạt” là một hiện tượng đã có từ lâu đời: kẻ sát nhân hàng loạt đầu tiên là một phụ nữ có tên Locusta, được phát hiện vào năm 69 sau Công nguyên.

Tại châu Âu, kẻ sát nhân đầu tiên được “định danh” là nam tước Gilles de Rais - người được cho là giàu nhất nước Pháp thời đó. Ông này đã bị đưa lên giàn hỏa vào năm 1440 vì đã giết chết hàng trăm trẻ em để tế lễ.

Thế nhưng, giết người hàng loạt sở dĩ “cũ mà mới” là do hiện tượng này chỉ xuất hiện với cường độ cao vào thế kỷ 20, và với tác động lan truyền của các phương tiện truyền thông đại chúng hiện đại, những tin tức về các vụ việc này được loan nhanh, rộng, thật chi tiết khiến có cảm giác rằng đây là một hiện tượng của xã hội hiện đại.

Nữ sát nhân hàng loạt có nhiều không? Mục đích phạm tội là gì?

Có mấy loại sát nhân hàng loạt?
Trường hợp sát nhân kiểu Lê Thanh Vân là trường hợp đầu tiên ở Việt Nam, nhưng những vụ việc giết người hàng loạt khác như chuyện chồng giết vợ con rồi tự sát, hay con rể giết gia đình vợ cũng đã xuất hiện trước đó. Vì vậy, để tiện trong việc theo dõi và phát hiện những kẻ sát nhân hàng loạt, vào năm 1985 Cục Điều tra LB Mỹ (FBI) đã lập ra Trung tâm phân tích các loại tội phạm có tính chất bạo lực (NCAVC) và chính trung tâm này đã phân ra ba loại sát nhân hàng loạt sau:

- Loại 1 là “mass murderer” (giết người tập thể): Loại này có đặc điểm là giết một lúc rất nhiều người (ít nhất là 4) tại cùng một khu vực. Nạn nhân của loại này thường là những người gần gũi (bạn bè, người thân…). Độ tuổi trung bình của loại này vào khoảng 31,15 tuổi (theo các số liệu của Mỹ).

- Loại 2 là “spree killer” (giết người rải rác): Loại này cũng giết rất nhiều người trong một khoảng thời gian tương đối ngắn nhưng ở những khu vực khác nhau. Nạn nhân của loại này là những người xấu số chẳng may lọt vào tầm ngắm khi kẻ thủ ác khai hỏa. Độ tuổi trung bình của loại này vào khoảng 29,85 tuổi. Những vụ bắn tỉa liên tiếp trong nhiều tuần lễ quanh khu vực thủ đô Washington cách đây hai năm là một thí dụ.

- Loại 3 là “serial killer” (giết người hàng loạt): Loại này có một đặc điểm là giết người có chọn lọc chứ không bừa bãi như hai loại trên, và hành động trong khoảng thời gian dài từ nhiều tháng cho đến nhiều năm. Tuổi trung bình ở lần giết người đầu tiên là 27,27 và tuổi trung bình ở lần giết người cuối cùng là 31,44 tuổi.

“Phù thủy” Lê Thanh Vân thuộc vào loại thứ ba do lẽ y thị giết người có chọn lọc suốt trong nhiều năm (từ 1998 - 2001).

Theo thống kê trong thế kỷ 20, trên toàn thế giới có khoảng 200 tên giết người hàng loạt và Mỹ chiếm 75% trong số này nên có người cho rằng giết người hàng loạt là một “hiện tượng Mỹ” (Journal International de Médecine, 10-1994). Cũng theo số liệu đó cho thấy nữ chỉ chiếm 11% trong “dân số” sát nhân hàng loạt. Dù chiếm số ít, nhưng nữ và nam sát nhân hàng loạt đều nguy hiểm như nhau, dù cách thức thực hiện có khác nhau. Trong tác phẩm Murder most rare: the female serial killer, các nhà nghiên cứu cho thấy giữa nam và nữ sát nhân hàng loạt có những phương pháp thủ ác và mục tiêu không giống nhau.

Theo họ, nữ sát nhân hàng loạt thường có nhiều thủ đoạn hành động tinh vi, khéo léo và chu đáo hơn rất nhiều các “đồng nghiệp” nam; do đó cũng thường có “tuổi thọ” dài hơn vì họ khó bị phát hiện hơn: nếu như các nữ sát nhân hàng loạt hoạt động bình quân trong tám năm thì các nam sát thủ chỉ được phân nửa, tức bốn năm mà thôi.

Phương tiện thực hiện tội ác cũng khác nhau giữa hai giới. Có đến 80% sát thủ nam dùng vũ khí để giết chết nạn nhân của mình thì ngược lại đối với nữ, 80% trong số họ lại chọn cách dùng chất độc.

Về động cơ, nữ thường giết người hàng loạt trước hết là vì tiền, để kiểm soát và thể hiện quyền lực, vì tiêu khiển, vì tình dục và các động cơ khác. Ngược lại thì nam thường giết người trước hết vì tình dục, thể hiện quyền lực và tiêu khiển. Tiền bạc và những lý do khác không quan trọng lắm đối với nam sát nhân.

Dựa vào nội dung của bản cáo trạng cũng như đối chất ở phiên tòa, ta thấy được phương tiện và động cơ giết người của Lê Thanh Vân rất giống với những nữ phạm nhân khác trên thế giới. Nhưng nếu sử dụng các kỹ năng phỏng vấn sâu, phỏng vấn tự truyện, có thể sẽ phát hiện được những động cơ khác nữa chứ không chỉ vì cướp của như cáo trạng đã nêu.
Tại sao lại có những kẻ giết người hàng loạt?

Hiện vẫn chưa có những lý giải đầy đủ về hiện tượng này và chúng tôi cũng chỉ cố gắng đưa ra một số nguyên nhân để chúng ta cùng suy nghĩ.
Tiếp cận quá dễ dàng các “phương tiện” giết người: Đây có thể là một nguyên nhân khiến nước Mỹ trở thành nước có nhiều tên sát nhân hàng loạt nhất thế giới bởi ở nước này không khó khăn mấy để có thể sở hữu được một loại vũ khí nào đó. Ở nước ta thì sao? Cấm tàng trữ và sử dụng vũ khí trái phép, thế nhưng những phương tiện giết người khác như các loại độc dược chẳng hạn (và cả chất nổ), sự quản lý của chúng ta còn khá nhiều lỗ hổng. Chính vì vậy mà Lê Thanh Vân mới có thể có được phương tiện (chất độc cyanure) để thủ ác một cách dễ dàng như thế. Sau vụ án này, ắt hẳn các cơ quan chức năng sẽ lưu ý nhiều hơn nữa đến hiện trạng quản lý, lưu hành các loại chất độc trong xã hội.

Những thương tổn thời thơ ấu: Nhiều tên sát nhân hàng loạt đã cho biết khi còn bé họ đã bị bạn bè loại trừ, trêu chọc bởi những khiếm khuyết về mặt thể lý, và do bị bạn bè “cô lập” dần dần hình thành tâm lý ghét bỏ mọi người xung quanh, ghét bỏ thế giới. Do đó, giết người như một cách thức trả thù lại thế giới. Vào năm 1992, “nữ sát thủ” Aileen Carol Wuornos, bị Tòa án Florida kết án tử hình vì đã giết bảy người đàn ông, đã thuật lại rằng khi còn bé hung thủ đã bị lạm dụng về tâm lý, thể lý và sinh lý một cách rất tồi tệ.

Những thương tổn cá nhân còn xuất phát chủ yếu từ nền giáo dục của gia đình và nhà trường. Quả vậy, những sự lạm dụng từ các bậc phụ huynh trong gia đình mà đứa trẻ đã phải gánh chịu là một trong những nguyên nhân chính yếu tạo nên những hành vi man rợ sau này của cá nhân khi đến tuổi trưởng thành.

Trong tác phẩm Serial killer của mình, Joel Norris đã mô tả “chu trình bạo hành” mang tính chất liên thế hệ như sau: “Khi các bậc cha mẹ lạm dụng con cái mình về mặt thể lý và/hoặc tâm lý, dần dần sẽ làm thấm ngấm nơi chúng một sự lệ thuộc gần như mang tính bản năng vào bạo lực và xem bạo lực như là khuôn mẫu hành vi khi đứng trước những thách thức, khó khăn trong cuộc sống”.

Dễ nhận thấy rằng nhiều bậc cha mẹ thường biện minh rằng họ vì thương con mà “cho roi cho vọt”, phải nghiêm khắc với chúng. Thế nhưng, thật ra khi giáo dục như thế, trẻ sẽ dễ dàng nghĩ rằng cha mẹ chẳng thương yêu gì mình, và chính suy nghĩ “bị bỏ rơi này” sẽ dẫn đến những hậu quả cực kỳ tai hại khi trẻ trưởng thành . Cáo trạng không cho biết lúc nhỏ Lê Thanh Vân được giáo dục như thế nào, nhưng chính việc lăn lộn vào đời quá sớm có thể đã làm y thị “nhập tâm” những “khuôn mẫu hành vi” mang tính chất bạo lực là tiền đề cho các hành động sau này của mình.

Do đó, thay vì tạo cho trẻ cái cảm giác bị ghét bỏ, mất mát, cha mẹ cần phát triển những nét tích cực nơi con cái mình như sự tự tin, lòng khoan dung, sự an toàn, tính tự lập để sau này trẻ không có nguy cơ trở thành những kẻ “lệch lạc” trong xã hội.

Ảnh hưởng của nền văn hóa bạo lực: Có người sẽ nói các nội dung truyền thông chỉ phản ánh hiện thực xã hội mà thôi. Đúng vậy, thế nhưng chính việc phản ánh hiện thực một cách trần trụi, thiếu chọn lọc và nhất là việc “thương mại hóa” những hành động bạo lực sẽ hình thành nơi các cá nhân những “ám ảnh” bạo lực và xem những hành động bạo lực như được hợp thức hóa (vì được đăng dài dài trên báo, chiếu trên truyền hình...).

Những “mô hình” bạo lực đó sẽ dần ngấm sâu vào tiềm thức của cá nhân, và khi có điều kiện sẽ bộc phát một cách rất tự nhiên. Nước Mỹ chính là nạn nhân của tình trạng thương mại hóa nạn bạo lực của chính mình (qua tiểu thuyết, phim ảnh…). Rất nhiều tên sát nhân hàng loạt ở Mỹ đã thú nhận rằng họ đã bắt chước theo những nhân vật mà họ đã được xem trên màn ảnh.

Từ một số lý giải trên chúng ta thấy rằng hiện tượng giết người hàng loạt hay hiện tượng tội phạm giết người nói chung chủ yếu đều bắt nguồn từ những tác tố xã hội (dù có thể có những tác tố về mặt sinh học, tâm thần…).

Nhận diện được những tác tố nguy cơ (risk factors) đó có thể là không khó, nhưng làm sao để giảm được sự tác động của chúng đối với hành vi của con người quả thật khó hơn rất nhiều bởi nó đòi hỏi sự nỗ lực thật sự của tất cả chúng ta.
_________________
Một nghiên cứu ở Mỹ cho thấy có 53% trẻ bị lạm dụng hay bỏ rơi khi còn bé có thể bị bắt khi vào tuổi vị thành niên, 38% dễ bị bắt khi thành người lớn và 30% dễ bị bắt vì các tội bạo lực (UNICEF, Tuổi vị thành niên, 2002).

LÊ MINH TIẾN

(Nguồn: vietbao.vn)