Các nhà văn Argentina nằm trong số những đại diện đầu tiên trong làng văn thế giới đến với thể loại truyện trinh thám. Các tác giả đã tạo ra những tác phẩm văn học hình sự Argentina nổi tiếng với đặc điểm nổi bật là câu chuyện thường được mô tả bằng chất giọng hài hước, châm biếm và hướng vào chỉ trích hệ thống kinh tế, chính trị đương thời.


Nhà văn Luis Barges.

Thường thì trong các tác phẩm này, những kẻ quyền thế trong xã hội Argentina trở thành nhân vật phản diện và các cơ quan nhà nước trở thành công cụ đàn áp dân chúng - đây chính là bức tranh chân thực của đất nước Argentina dưới chế độ độc tài chuyên chế tồn tại từ năm 1976 đến 1983. Giai đoạn này ước tính đã có hơn 30.000 người Argentina mất tích và cho đến bây giờ số phận họ vẫn là điều bí ẩn.
Như nhiều quốc gia nằm ngoài phương Tây, văn chương trinh thám đến Argentina thông qua bản dịch tác phẩm của các nhà văn như Edgar Poe, Connan Doyle và nhiều cây bút khác. Tuy nhiên, thể loại văn học này cuối cùng đã nhanh chóng trở thành một bộ phận không thể thiếu trong nền văn hóa Argentina.
Truyện vụ án đầu tiên mang nhãn hiệu “Made in Argentina” có nhan đề “Chiếc khóa vàng” của Paul Graussac đã ra mắt độc giả năm 1884. Được mệnh danh là Edgar Allen Poe của châu Mỹ Latinh, Horacio Quigora, một cây bút Argentina gốc Urugoay, đã trình làng một loạt tác phẩm, trong đó phải kể tới “Con gà bị chặt đầu và những truyện khác” và “Những cuộc lưu đày”.
Cuối thập niên 30 của thế kỷ trước, một tuyển tập truyện vụ án đã được xuất bản và đến năm 1945 một loạt tiểu thuyết hình sự của hai cây bút nổi tiếng nhất và có ảnh hưởng nhiều nhất đến những cây bút trẻ Argentina là Jorge Luis Borges và Adlfo Bioy-Casares đã ra đời. Đó là “Sáu bài toán khó dành cho Don Isidro Parodi”. Như tiêu đề của cuốn sách đã nhắc, Don Isidro Parodi là một siêu anh hùng phá án.
Trong lời giới thiệu cuốn sách tuyệt vời này, một thành viên Viện Văn học Argentina đã viết: “Điều thú vị khác thường của tác phẩm này là ở chỗ nó có hơi thở của một tập truyện trinh thám không tuân theo những nguyên tắc cứng nhắc của thị trường Anglo-Saxons. Không nghi ngờ gì nữa, đây không những là một bước cách tân từ những mô tả truyền thống của văn học Argentina mà còn ảnh hưởng tới thể loại văn chương trinh thám trên toàn thế giới”. Hai ông còn xuất bản một loạt tiểu thuyết trinh thám, trong đó phải kể đến “Biên niên sử Bustos Domecq”, “Hồ sơ cảnh sát”, và “Chuyện của Bustos Domecq”.
Borges đã viết một trong số những truyện hình sự độc đáo nhất trong “Cái chết và mưu đồ” và cả trong “Lăng kính vạn năng và những truyện ngắn khác”. Điều kỳ diệu đáng kinh ngạc của những tập truyện này là sự bí ẩn, mức độ phức tạp của chúng đã phá vỡ nguyên tắc chủ đạo của thể loại truyện vụ án. Toàn bộ những truyện ngắn của Jorge Luis Borges đều được đăng trong “Tuyển tập tiểu thuyết” của ông. Bioy-Casares cũng xuất bản tập truyện có tên “Sáng tác của Morel”.
Một đại diện cho thể loại tiểu thuyết trinh thám Argentina là Abel Mateo cũng trở nên nổi tiếng với những tiểu thuyết ăn khách như “Lưỡi hái thần chết” (xuất bản năm 1940) và “Nguồn gốc trinh thám” (xuất bản năm 1956).
Trong năm 1942, Jeronomo del Rey (bút danh là Leonardo Castellani) đã xuất bản một cuốn sách có nhan đề “Chín vụ giết người” được viết theo phong cách kể chuyện của cha Brown, của G.K. Chesterton nhưng được đặt trong bối cảnh Argentina, thấm đẫm tinh thần Argentina, tràn đầy màu sắc và phong tục của xứ sở này.
Năm 1948 Manuel Peyrou, một nhà vật lý, một thi sĩ và cũng là một nhà triết học, xuất bản cuốn “Lời cảnh báo của hoa hồng”. Nhiều chuyên gia đã đánh giá đây là tác phẩm trinh thám đặc sắc nhất của dòng văn học tiếng Tây Ban Nha.
Không lâu sau đó, vào đầu thập kỷ 50, Rodolfo Jorge Walsh - con trai của một người nhập cư Ireland đồng thời là một phóng viên điều tra - đã đoạt một giải thưởng văn chương với tuyển tập ba tiểu thuyết ngắn có tên “Biến tấu của cơn giận dữ”.
Chưa dừng lại ở đó, Walsh tiếp tục cho ra mắt một hợp tuyển truyện trinh thám Argentina có nhan đề “Mười chuyện cảnh sát Argentina” và cuối cùng là cuốn “Chiến dịch thảm sát” ăn khách nhưng cũng gây nhiều tranh cãi dựa trên một vụ khủng bố có thật do chính phủ nước này tiến hành. Với chính quyền quân sự chuyên chế ở Argentina bấy giờ, Walsh thực sự trở thành một cái gai cần phải loại bỏ. Và năm 1971, điều đó đã xảy ra: Walsh bị nhà cầm quyền bắt cóc rồi sau đó bị thủ tiêu.
Không chịu thua kém cánh mày râu, nhiều cây bút nữ Argentina cũng góp mặt vào thể loại truyện vụ án, trong đó có Maria Angelica Bosco. Tác phẩm “Xác chết trong thang máy” của bà xuất bản năm 1982 được viết theo phong cách cổ điển và đã thành công rực rỡ.
Cùng với Maria còn có một cây bút nữ khác: Syria Poletty, một người Italia nhập cư, viết một loạt truyện vụ án tập trung vào cộng đồng người Italia nhập cư, Luisa Valenzuela xuất bản cuốn “Tiểu thuyết đen” (2002) và “Những điều kỳ lạ nơi đây: 26 truyện ngắn và một tiểu thuyết” (1979), “Mở cửa” (1988) và cùng năm đó là “Sự cân đối” .
Thể loại truyện trinh thám đường phố, trong đó người thám tử phải sống trên đường phố, đã lan từ Mỹ sang Argentina và nhanh chóng được độc giả đón nhận. Juan Carlos Onetti, một nhà văn Urugoay danh tiếng sống tại Buenos Aires hơn một thập kỷ, đã mô tả những điều vô lý của cuộc chiến chống sự mục nát và hà khắc của hệ thống chuyên chế độc tài Argentina trong cuốn “Những kẻ trộm xác chết” (1991), “Hãy để gió lên tiếng” (1997), “Lời tạm biệt và ngôi mộ vô danh” (1992)).
Thông qua thể loại truyện trinh thám đường phố, Ricardo Piglia đã viết nên những tác phẩm thành công, tiêu biểu là “Tội ác”. Trong tác phẩm này, nhân vật phóng viên của ông đã phải thốt lên rằng: “Tôi đã làm công việc này 30 năm và trong suốt thời gian đó tôi học được một điều là phải biết giữ mồm, giữ miệng. Nếu người ta bảo bạn Đức mẹ Đồng trinh tự sát thì bạn hãy viết đúng như thế”.
Ngòi bút của ông còn hướng vào những băng đảng đường phố, trong đó có “Đốt tiền” kể về một băng cướp đột kích một nhà băng ở trung tâm Buenos Aires. Chúng trốn thoát với hàng triệu đôla tiền mặt nhưng 6 tuần sau thì bị cảnh sát phát hiện. Tác giả đã kết hợp nhuần nhuyễn tri thức tâm lý uyên bác với lời thoại hóm hỉnh, qua đó tạo nên một tác phẩm trinh thám nặng ký trên thị trường sách toàn cầu.
Ricardo Piglia còn nổi tiếng với “Hô hấp nhân tạo” (1994) - một tác phẩm được đánh giá là xuất sắc và có tính cách tân về mặt tri thức, và tuyển tập truyện ngắn “Cái tên giả” (1995).
Cùng chiến tuyến với Ricardo Piglia còn có Osvaldo, Ernesto Sabato, Manuel Puig – những cây bút đấu tranh không khoan nhượng vì công lý. Hàng loạt tác phẩm của Osvaldo Soriano như “Cuộc chiến bẩn thỉu và nhố nhăng” (1986), “Những mùa đông: Câu chuyện Argentina” (1989) đã nhằm thẳng vào chế độ độc tài của đất nước mình.
Ernesto Sabato chinh phục độc giả bằng một loạt tác phẩm best-seller, trong đó có “Anh hùng và huyệt mộ” (1981) và “Đường hầm” (1988). Là nhà văn và tác giả kịch bản từng nhận giải thưởng quốc tế với tác phẩm “Nụ hôn của người nhện” (xuất bản năm 1988 và đã được dựng thành phim), Manuel Puig còn trình làng tiểu thuyết trinh thám “Chuyện tình Buenos Aires”(1976) và “Bí mật của hoa hồng” (1988). Tuy nhiên có thể nói rằng hầu hết sáng tác của Manuel Puig đều đậm nét bi quan, tình dục và kỳ dị.
Các đại diện tiêu biểu khác của giai đoạn này còn có Jose Pablo Feinmann - người kết hợp nhuần nhuyễn cả thể loại trinh thám đường phố và ảnh hưởng triết học của Borges. Feinmann đã khắc họa hết sức thành công một xã hội vô nhân đạo mang đậm phong cách Franz Kafka (tiểu thuyết gia áo được đánh giá là một trong những nhân vật có ảnh hưởng nhất đối với văn học thế giới hiện đại) trong “Ngày cuối cùng của nạn nhân” (1979) và “Tội ác của Van Gogh” (1994).
Eduardo Goligorsky, một nhà văn khoa học viễn tưởng, với ngòi bút trào phúng của mình đã lột tả thái độ và những giá trị giai cấp Argentina trong tác phẩm “Thứ bậc”.
Mang dòng máu nóng Argentina, Mempo Giardinelli được biết đến với những tác phẩm đầy tính bạo lực nhưng đậm cảm xúc. Tác phẩm “Trăng đẹp mơ màng” (1998) và “Vòng tròn thứ mười” (2001) của ông đầy rẫy những tình tiết bạo lực và chịu ảnh hưởng rõ nét của Nabokov và Dostoiyevsky.
Là người ủng hộ mạnh mẽ quan điểm cách tân, Juan Jose Saer đã thể hiện điều đó trong “Nhân chứng” và “Không ai, không gì và không bao giờ” (1993), trong khi đó Sergio Olguin lại đem đến cho độc giả loạt truyện hấp dẫn dựa vào hồ sơ cảnh sát với nhan đề “Truyện cảnh sát” (2003).
Có thể nói rằng, được những nhà văn lớn cổ vũ, văn chương trinh thám đã phát triển khá mạnh ở Argentina và đáp ứng được nhu cầu văn hóa đọc của độc giả. Những tác giả tài năng đã đi tiên phong trong loại hình văn học này và qua đó đóng góp cho châu Mỹ Latinh và thế giới những áng văn xuất sắc cùng một cái nhìn chân thực về một đất nước xứ sở tănggô


Sưu tầm

View more random threads same category: